Ontwikkelen van nieuwe eurobankbiljetten
Hoewel de euro nog niet zo lang geleden is ingevoerd, wordt achter de schermen gewerkt aan een nieuwe serie eurobankbiljetten. Het ontwikkelen van nieuwe biljetten is een continu proces. Het is de bedoeling dat er elke zeven à acht jaar een nieuwe serie verschijnt.
Bij iedere nieuwe serie gebruiken de ontwerpers verbeterde productietechnieken en materialen, onder andere om de biljetten beter te beschermen tegen namaak. Ook kijken de ontwerpers naar de ‘gebruikersvriendelijkheid’ van biljetten: zijn de echtheidskenmerken goed te controleren en kunnen blinden en slechtzienden de biljetten ook herkennen? Maar ook: hoe blijven de biljetten langer schoon?
De serie waaraan nu gewerkt wordt, is een herontwerp van de eerste serie biljetten. Het thema ‘bruggen en poorten’ blijft gelijk, evenals de kleuren. Toch zal iedereen in één oogopslag kunnen zien dat het gaat om een nieuwe serie.
Productie van eurobankbiljetten
In het eurogebied zijn de centrale banken samen met de ECB verantwoordelijk voor het laten drukken van de eurobiljetten. De ECB inventariseert eerst hoeveel en welke biljetten er nodig zijn. Daarna krijgt iedere centrale bank de opdracht enkele coupures te laten drukken. De ECB bepaalt welke drukkerijen in Europa de eurobankbiljetten mogen drukken. Die drukkerijen moeten uiteraard aan de hoogste kwaliteitsnormen voldoen. DNB laat eurobankbiljetten meestal drukken bij Joh. Enschedé in Haarlem, maar ook wel in het buitenland. Het drukken van eurobankbiljetten is een bewerkelijk proces. Bij de productie van het papier wordt het watermerk, de veiligheidsdraad en vaak ook het folie en de goudkleurige baan al in en op het papier aangebracht. Als het papier klaar is, kan het drukproces beginnen.
Er worden verschillende druktechnieken gebruikt: offset voor de voor- en achterkant, plaatdruk voor de voelbare inkt aan de voorzijde, zeefdruk voor de speciale inkten op de achterkant en boekdruk voor het serienummer eveneens op de achterkant. Wanneer de vellen papier bedrukt zijn, worden ze versneden tot biljetten. De biljetten die uit de snijmachine komen, worden één voor één gecontroleerd: staat het plaatje er goed op en zijn er geen vuiltjes meegekomen? Zo ja, dan zijn de eurobankbiljetten klaar om uitgegeven te worden.
Circulatie van eurobankbiljetten
Er zijn ongeveer 10 miljard eurobankbiljetten in circulatie. Het merendeel bevindt zich natuurlijk in het eurogebied, een deel daarbuiten. Hoeveel eurobiljetten er in Nederland zijn is niet exact bekend, waarschijnlijk zo’n 300 à 400 miljoen. De levensduur van een eurobankbiljet bedraagt, afhankelijk van de coupure, gemiddeld een paar jaar.
Het aantal biljetten dat DNB jaarlijks nodig heeft hangt af van de groei van de circulatie, het aantal vernietigde biljetten en de in- en uitstroom over de grens.
Banken bestellen bij DNB biljetten om aan de vraag van het publiek te voldoen. De meeste biljetten komen bij het publiek via gelduitgifteautomaten, waarvan er in Nederland zo´n 7500 zijn. Mensen geven de biljetten weer uit bij winkels en andere toonbankinstellingen. De winkeliers storten de ontvangen biljetten weer af bij hun bank. Banken op hun beurt storten de biljetten weer af bij DNB. De laatste jaren kwamen biljetten steeds sneller terug bij de commerciële banken en dus bij DNB. Zo werd met het biljet van 50 euro vaak maar een keer betaald voordat het terugkwam. Daarom is afgesproken dat commerciële banken ruim de helft van de biljetten zelf gaan controleren en opnieuw in circulatie brengen.
Het controleren gebeurt in de gezamenlijke geldtelcentrales van de commerciële banken. Hierbij wordt gebruik gemaakt van sorteermachines die moeten voldoen aan de eisen van de ECB. Vuile en mogelijk valse biljetten worden onmiddellijk naar DNB gestuurd. De biljetten die nog goed zijn worden opnieuw in omloop gebracht. DNB zal straks nog zo’n 600 – 800 miljoen biljetten per jaar sorteren (tegen circa 1,6 miljard in 2005).
Sorteren van eurobankbiljetten door DNB
Jaarlijks controleert DNB twee keer de bankbiljettencirculatie. Hierdoor zorgt DNB ervoor dat het vertrouwen in de eurobankbiljetten kan blijven bestaan. DNB heeft hiertoe geavanceerde sorteermachines die zo’n tweeduizend biljetten per minuut controleren op echtheid, beschadiging en vervuiling. Vuile en beschadigde worden vernietigd.
