Verouderde browser

U gebruikt een verouderde browser. DNB.nl werkt het beste met:

24 november 2016 Algemeen
Toorop vanaf de waterkant

In macro-economische analyses is er veel aandacht voor het gedrag van beleggers in internationale financiële markten. Recent DNB onderzoek laat zien dat naast internationale barrières ook de eigenschappen van individuele aandelen en obligaties het beleggingsgedrag in hoge mate verklaren. Zo verschillen de obligatiebeleggingen tussen verschillende type beleggers door onder andere verschillen in looptijden en coupons van obligaties.

Sinds 2014 verzamelen de nationale centrale banken in het eurogebied gedetailleerde gegevens over het houderschap van individuele aandelen en obligaties in een gezamenlijke database, de Securities Holdings Statistics (SHS). Deze data geven onderverdelingen naar individuele landen en verschillende macro-economische sectoren zoals huishoudens, banken en pensioenfondsen. Zo is bijvoorbeeld bekend hoeveel aandelen Apple of Volkswagen in het bezit zijn van Nederlandse pensioenfondsen en Oostenrijkse banken. Een ander voorbeeld zijn de beleggingen van Italiaanse huishoudens en Duitse verzekeraars in een bepaalde Portugese overheidsobligatie.  

Verschillen in beleggingsgedrag

Uit recent DNB-onderzoek naar binnenlandse en internationale beleggingen in aandelen en obligaties komen belangrijke verschillen in het beleggingsgedrag tussen de verschillende financiële sectoren en huishoudens naar voren. Bestaand onderzoek toonde al aan dat drempels om internationaal te beleggen verschillen tussen huishoudens en institutionele beleggers, zoals pensioenfondsen. Tot heden was echter niet bekend welke rol individuele eigenschappen van obligaties en aandelen spelen om de verschillen in beleggingsportefeuilles voor verschillende types beleggers te verklaren. Door de SHS is het mogelijk om het belang van individuele effecteigenschappen te identificeren en te onderscheiden van andere factoren die beleggingsportefeuilles beïnvloeden. 

Figuur 1 laat een voorbeeld van de heterogeniteit tussen beleggers zien voor de omvang en de verdeling thuisland-buitenland van de beleggingsportefeuilles. Banken zijn de grootste obligatiebezitters met ongeveer EUR 4,1 biljoen terwijl huishoudens en pensioenfondsen veel minder obligaties direct bezitten. De mate van internationale diversificatie is sterk afhankelijk van het type belegger. Zo bestaat de obligatieportefeuille van banken uit het eurogebied voor gemiddeld twee derde uit obligaties uit het eigen land, tegenover ongeveer de helft bij verzekeraars en een kwart bij beleggingsfondsen. Bij aandelen zijn beleggingsfondsen en huishoudens de grootste beleggers. Ook hier zijn er grote verschillen in het binnenlands en buitenlands bezit. Terwijl beleggingsinstellingen en pensioenfondsen meer dan drie kwart van hun portefeuille in buitenlandse aandelen beleggen, is dit minder dan een kwart voor huishoudens. 

Figuur 1 - Binnenlands en buitenlands obligatie- en aandelenbezit van eurogebied beleggers naar houder sector in EUR miljard

Bron: Boermans en Vermeulen (2016, DNB Working Paper No. 531) op basis van de Europese SHS data. Bedragen in marktwaardes op basis van eind 2014 posities, exclusief beleggingen vanuit en in Ierland en Luxemburg. 

Eigenschappen van individuele aandelen en obligaties

Naast al bekende bilaterale barrières, zoals de afstand tussen het land van de belegger en het land van de uitgever van het aandeel of de obligaties, hebben de eigenschappen van individuele aandelen en obligaties een grote invloed op het beleggingsgedrag. Zo geven banken de voorkeur aan obligaties met een variabele couponrente, terwijl verzekeraars en pensioenfondsen vooral beleggen in vastrentende obligaties. Banken geven de voorkeur aan obligaties die ze in onderpand kunnen brengen bij de centrale bank, terwijl deze eigenschap van beleenbaarheid bij andere types beleggers veel minder sterk aanwezig is. Verzekeraars houden vooral obligaties aan met een lange resterende looptijd terwijl banken en beleggingsfondsen juist kiezen voor obligaties met kortere resterende looptijden. 

Beter zicht op impact marktschokken

Door gebruik te maken van gedetailleerde informatie over het houderschap kunnen de effecten van marktschokken beter in kaart worden gebracht. Zo heeft DNB meer zicht op welke marktpartijen het hardst geraakt worden door extreme marktbewegingen die in een bepaald marktsegment ontstaan en samenhangen met individuele effecteigenschappen. Om de weerbaarheid van het financiële systeem te bepalen en adequaat op schokken te reageren, is kennis over de verdeling van de beleggersbasis cruciaal voor centrale banken. Wanneer bijvoorbeeld banken geraakt worden, zal een schok anders binnen het financiële systeem doorwerken dan wanneer verzekeraars of huishoudens geraakt worden. Ook kunnen de effecten op de reële economie verschillen. Dit benadrukt de noodzaak om in economische analyses het houderschap in individuele effecten te analyseren en onderscheid te maken tussen verschillende types beleggers.