Verouderde browser

U gebruikt een verouderde browser. DNB.nl werkt het beste met:

Al meer dan een jaar houdt het coronavirus onze samenleving in zijn greep. Veel Nederlanders zijn ziek geworden of kennen familieleden of vrienden die besmet raakten. En ook de schade aan onze economie is groot. Een terug- én vooruitblik.

Historische krimp

Vanaf het begin was wel duidelijk dat de economische gevolgen van de coronacrisis groot zouden zijn. Inmiddels weten we hóé groot: onze economie kromp vorig jaar met 3,8%, vergelijkbaar met de kredietcrisis in 2009. Daarbij werden sommige groepen harder geraakt dan anderen. Op de arbeidsmarkt vingen jongeren en flexwerkers de eerste klappen op. Het aantal werknemers met een flexibel contract was eind 2020 circa 180.000 lager dan een jaar eerder. Werknemers met een vast contract behielden veelal hun baan.

Overheid vangt schade op

Dat de schade niet nog groter was, komt onder andere door de grootschalige steunmaatregelen van de overheid. Zo had de NOW-regeling, die werkgevers ondersteunt in de loonkosten, op het hoogtepunt een bereik van ruim 2,6 miljoen werknemers. Zo’n 374.000 zelfstandigen deden een beroep op noodsteun. De uitgaven aan de steunmaatregelen in 2020 en 2021 bedragen tot nu toe naar schatting ruim EUR 61 miljard.

Dat de overheid de ruimte had om deze steunpakketten te betalen, komt mede doordat zij de jaren daarvoor de staatsschuld had afgebouwd en zo een buffer had gecreëerd voor slechtere tijden. Nu loopt die schuld weer sterk op.

Ook centrale banken in actie

De Europese Centrale Bank (ECB) ondersteunde de economie met ruim monetair beleid. Met haar noodaankoopprogramma koopt zij op grote schaal obligaties van overheden en bedrijven op. Die kunnen zo makkelijker geld blijven lenen. Daarnaast leent de ECB geld uit aan banken, zodat die geld kunnen blijven uitlenen aan bedrijven en huishoudens.

Daarnaast namen de ECB en De Nederlandsche Bank (DNB) maatregelen op het gebied van het toezicht op financiële instellingen. Zo mogen banken van DNB tijdelijk lagere financiële buffers aanhouden. Ook dit helpt om de kredietverlening aan bedrijven en huishoudens op peil te houden.

 Coronacrisis

Banken komen crisis goed door

Belangrijke vraag was: zouden banken door de coronacrisis in de problemen komen? Zo ja, dan zouden ze misschien minder geld uitlenen aan bedrijven en huishoudens en zou onze economie een extra klap krijgen. Vooralsnog is dat niet gebeurd. Dit komt onder andere doordat ook banken voor de crisis financiële buffers hadden opgebouwd. Uit zogenoemde stresstesten van DNB blijkt dat ze het ook aankunnen als de economie in 2021 niet herstelt.

De weg vooruit

Inmiddels is het vaccineren begonnen en is er zicht op geleidelijke versoepeling van de beperkingen en dus op herstel van onze economie. Maar een goed en evenwichtig economisch herstel komt niet vanzelf. Een paar zaken zijn hierbij van belang:

  • Op de korte termijn is het belangrijk dat de overheid de economie blijft ondersteunen en bezuinigingen en lastenverzwaringen vermijdt. Dit heeft voorrang op het terugbrengen van het begrotingstekort. Tegelijkertijd is het nu ook niet wenselijk om de uitgaven structureel te verhogen, vanwege de nog onzekere economische situatie en de oplopende schuld. Op lange termijn moet de overheid zorgen voor voldoende buffers.
  • Tot nu toe heeft de coronacrisis niet geleid tot meer faillissementen. Maar het is aannemelijk dat er in de toekomst meer bedrijven failliet gaan. Belangrijk is dat deze problemen niet overslaan op de banken. Banken moeten daarom in de gaten houden of hun klanten niet in de financiële problemen komen en zo nodig actie ondernemen door bijvoorbeeld hun leningen te herstructureren.
  • Het ruime monetaire beleid van de ECB heeft geholpen de economie op de been te houden, maar kent ook nadelen en risico’s. Zo zijn bedrijven en overheden met hoge schulden kwetsbaar voor stijgende rentes. Ook bestaat het risico dat banken afhankelijk worden van goedkope financiering van de ECB. Op termijn en wanneer dit kan, zal het monetaire beleid terug moeten naar normaal.

Meer weten? Bekijk ons volledige jaarverslag en bezoek voor het laatste nieuws over de coronacrisis ook onze website.