Hoe duurzaam is contant geld?

Nieuwsbericht
Datum 13 juni 2019

Met deze vraag zijn stagiairs Atakan Larcin en Randall Hanegraaf van de Universiteit Utrecht (UU) aan de slag gegaan tijdens hun afstudeerstage bij DNB. Ze onderzochten de invloed van het gebruik van contant geld (bankbiljetten en munten) op het milieu en de klimaatverandering in het bijzonder. Daarvoor maakten zij gebruik van data over contante betalingen in Nederland in 2015.

2,4 miljoen ecopunten

De invloed op het milieu van alle contante betalingen samen in 2015 bedroeg 2,4 miljoen ecopunten. Dat komt overeen met de milieu-impact van alle verbruikte diensten en goederen van 2.400 Nederlanders gedurende een heel jaar. De invloed op de klimaatsverandering, gemeten in uitstoot van CO2-equivalenten, bedroeg 19 miljoen kg CO2. Dat komt overeen met de uitstoot van 8.000 personenauto’s gedurende een jaar. De milieubelasting van het contante betalingsverkeer is relatief beperkt vergeleken met die van de Nederlandse economie als geheel, namelijk 0,01% van de totale milieubelasting. Niettemin zijn er mogelijkheden om de milieubelasting te verminderen.

Impact waardevervoer

Het vervoer van bankbiljetten en munten door waardevervoertrucks drukt het zwaarst op het milieu. Het gaat hierbij vooral om het fossiele brandstofverbruik van de trucks die contant geld van en naar geldautomaten (GEA’s), retailers en gelddistributielocaties vervoeren. Daarna volgt de winning van kopererts benodigd bij de muntenproductie. Verder heeft het elektriciteitsverbruik van de geldautomaten een groot aandeel in de totale ecologische voetafdruk (zie figuur 1).

Figuur 1: Brandstofverbruik bij waardevervoer grootste belasting milieu en klimaat

a. Invloed milieu

Invloed milieu

b. Invloed klimaatverandering

Invloed klimaatverandering

Inzet DNB voor duurzaamheid

DNB bevordert de muntenruil en/of -verkoop met andere eurolanden om de totale muntproductie te kunnen verlagen. In 2018 heeft DNB 10,5 miljoen 1- en 2-eurocenten verkocht aan de centrale bank van Luxemburg. Ook ondersteunt DNB het marktbrede initiatief Geldmaat (voorheen Geldservice Nederland) voor een gezamenlijke exploitatie en rationalisatie van het geldautomatennetwerk. Daardoor zijn er minder geldautomaten nodig bij een gelijkblijvende dekkingsgraad. Dit leidt tot een fors lager energieverbruik en minder brandstofverbruik in het waardevervoer.

Onderzoek duurzame biljetten

Als bankbiljetten langer meegaan, hoeven ze minder vaak te worden vervangen. Dit bespaart de milieubelasting van de productie van nieuwe bankbiljetten. Bij de sortering van gebruikte biljetten is het streven om een nog efficiënter onderscheid te maken tussen nog geschikte en ongeschikte biljetten. Daarnaast probeert DNB de levensduur te verlengen door technologische verbeteringen toe te passen. Denk aan het aanbrengen van een beschermende coating op de 5- en 10-eurobankbiljetten, waardoor vuil zich minder snel hecht aan de biljetten.

Duurzaam betalingsverkeer in Nederland

DNB wil de komende jaren de duurzaamheid van de financiële kerninfrastructuur (FKI) in kaart gaan brengen. DNB heeft studies uitgebracht over de duurzaamheid van pinbetalingen en contant geld. Hieruit bleek dat pinbetalingen minder impact hebben op het milieu en de klimaatverandering dan contante betalingen. DNB deelt de uitkomsten met marktpartijen en centrale banken, zodat ook zij aan de slag kunnen met het verhogen van de duurzaamheid in hun organisatie en in de FKI.

Verder lezen?

Het onderzoek Life cycle assessment of cash payments in the Netherlands van Randall Hanegraaf, Atakan Larcin, Nicole Jonker (DNB), Steven Mandley (UU) en Jelle Miedema (DNB) is geaccepteerd voor publicatie in het internationale wetenschappelijke vaktijdschrift International Journal of Life Cycle Assessment en binnenkort online te lezen.