Persbericht: Rentestijging door oplopende risicopremies vormt risico

Persbericht
Datum 1 juni 2018

Een plotselinge rentestijging door oplopende risicopremies op financiële markten vormt één van de belangrijkste risico’s voor de financiële stabiliteit. De aanleiding hiervoor kan politieke onrust zijn, zoals nu in Italië, maar ook een escalerende handelsoorlog of oplopende geopolitieke spanningen. Dit blijkt uit het vandaag gepubliceerde Overzicht Financiële Stabiliteit (OFS) Voorjaar 2018. Dit OFS vormt de inbreng van DNB voor het jaarlijkse openbare gesprek tussen de Vaste Kamercommissie voor Financiën, de president van DNB en de directeur van het CPB over macro-economische risico’s voor het financiële stelsel. Dit gesprek zal op 6 juni aanstaande plaatsvinden.

Risico plotselinge rentestijging

De recente ontwikkelingen in Italië illustreren dat rentes plotseling sterk kunnen stijgen, als risicopremies onder invloed van politieke onrust oplopen. Als deze ontwikkeling zich doorzet, kan dit een bedreiging vormen voor de financiële stabiliteit. Plotselinge rentestijgingen kunnen huishoudens, bedrijven en overheden met hoge schuld hard raken. Financiële instellingen kunnen bij een plotselinge rentestijging met forse verliezen op hun beleggingsportefeuilles worden geconfronteerd. In landen waar overheden sterk op de eigen bankensector leunen voor de financiering van hun overheidsschuld, zoals in Zuid-Europa, wordt bovendien de bankensector hard geraakt wanneer de risicopremies op staatspapier plotseling hard stijgen.

Rentestijging raakt bedrijven sneller dan huishoudens

Doordat Nederlandse bedrijven zich veelal korter financieren dan huishoudens, ondervinden zij de gevolgen van een rentestijging sneller. Nederlandse huishoudens hebben in de afgelopen jaren hun kwetsbaarheid voor een rentestijging verminderd, doordat ze meer aflossen en bij het afsluiten van een hypotheek vaker kiezen voor een langere rentevaste periode. De effecten van een rentestijging verschillen echter sterk per bedrijf en huishouden. Kwetsbare bedrijven en huishoudens doen er goed aan zich te wapenen tegen mogelijke rentestijgingen door het opbouwen van financiële buffers.

Olievlekwerking op de woningmarkt

De Nederlandse woningmarkt draait ondertussen op volle toeren. In de grote steden, waar de huizen steeds vaker worden gekocht door particuliere beleggers, liggen de prijzen al aanzienlijk hoger dan op het hoogtepunt in 2008. Inmiddels is sprake van olievlekwerking vanuit de steden: de prijzen in de omringende regio’s stijgen nu ook flink.


Riscokaart OFS voorjaar 2018

Ondanks de forse huizenprijsstijgingen zijn er vooralsnog geen aanwijzingen voor een kredietgedreven zeepbel: er wordt veel (vrijwillig) afgelost en met eigen geld gefinancierd. Echter, als de prijzen op de woningmarkt hard blijven stijgen, ligt het in de rede dat de hypothecaire kredietgroei weer zal aantrekken en financiële stabiliteitsrisico’s zullen toenemen. Daarbij zijn de leennormen in internationaal perspectief nog steeds erg ruim. Om de prijsdruk op de woningmarkt te verlichten dient het aanbod van woningen te worden vergroot, voornamelijk in het middensegment van de huurmarkt.