Ten geleide van het ECB Maandbericht januari 2012

Nieuwsbericht
Datum 19 januari 2012
In zijn op 12 januari 2012 gehouden vergadering heeft de Raad van Bestuur op basis van zijn reguliere economische en monetaire analyses besloten de basisrentetarieven van de ECB, na de verlagingen van elk 25 basispunten op 3 november en 8 december 2011, onveranderd te laten.

  
De informatie die sinds begin december beschikbaar is gekomen, bevestigt globaal de eerdere beoordeling van de Raad van Bestuur. De inflatie zal waarschijnlijk nog een aantal maanden boven 2% blijven, alvorens te dalen tot onder 2%. Tegelijkertijd blijft het onderliggende tempo van de monetaire expansie gematigd. Zoals verwacht wordt de economische bedrijvigheid in het eurogebied nog steeds getemperd door de aanhoudende spanningen in de financiële markten, hoewel er volgens enkele recente enquête-indicatoren voorzichtige tekenen zijn van stabilisatie van de bedrijvigheid op een laag niveau. De economische vooruitzichten blijven omgeven met grote onzekerheid en aanzienlijke neerwaartse risico's. In een dergelijk klimaat zou de kosten-, loon- en prijsdruk in het eurogebied gematigd moeten blijven en zou de inflatie zich op de voor het beleid relevante termijn in overeenstemming met de prijsstabiliteit moeten ontwikkelen. Over het geheel genomen is het voor het monetair beleid van essentieel belang de prijsstabiliteit op de middellange termijn te handhaven, om zo een stevige verankering te waarborgen van de inflatieverwachtingen in het eurogebied in overeenstemming met de doelstelling van de Raad van Bestuur het inflatiecijfer op de middellange termijn onder maar dicht bij 2% te houden. Deze verankering is een eerste vereiste om te bewerkstelligen dat het monetair beleid een bijdrage kan leveren aan de ondersteuning van de economische groei en het scheppen van werkgelegenheid in het eurogebied. Alle inkomende gegevens en ontwikkelingen in de komende periode dienen zeer grondig te worden geanalyseerd.

De liquiditeitsverschaffing en de toewijzingsmethoden voor de herfinancieringstransacties van het Eurosysteem zullen de banken in het eurogebied, en op die manier de financiering van de reële economie, blijven ondersteunen. Het omvangrijke beroep op de eerste herfinancieringstransactie met een looptijd van drie jaar wijst erop dat de bijzondere monetairbeleidsmaatregelen van de ECB een aanzienlijke bijdrage leveren aan verbetering van de financieringssituatie van banken en daardoor de financieringsvoorwaarden en het vertrouwen ondersteunen. Daarnaast zet het Eurosysteem zich actief in voor de tenuitvoerlegging van alle op 8 december bekendgemaakte maatregelen, die aanvullende steun aan de economie zouden moeten geven. Zoals bij eerdere gelegenheden reeds aangegeven zijn alle buitengewone maatregelen tijdelijk van aard.

Wat de economische analyse betreft, groeide het reële bbp van het eurogebied in het derde kwartaal van 2011 kwartaal-op-kwartaal met 0,1%. De onderliggende groeidynamiek in het eurogebied lijkt momenteel te worden getemperd door een aantal factoren, waaronder een gematigde groei van de mondiale vraag en zwak producenten- en consumentenvertrouwen in het eurogebied. De binnenlandse vraag zal waarschijnlijk worden getemperd door de aanhoudende spanningen in de markten voor overheidsschuld in het eurogebied, alsmede door het proces van balansaanpassing in de financiële en niet-financiële sector. Tegelijkertijd blijft de Raad van Bestuur verwachten dat de economische bedrijvigheid in het eurogebied in de loop van 2012 zal herstellen, zij het zeer geleidelijk, gesteund door ontwikkelingen in de mondiale vraag, de zeer lage korte rente en alle maatregelen die zijn genomen om de werking van de financiële sector te ondersteunen.

Naar het oordeel van de Raad van Bestuur bestaan er nog steeds substantiële neerwaartse risico’s voor de economische vooruitzichten van het eurogebied, in een klimaat van hoge onzekerheid. Deze neerwaartse risico's houden met name verband met een verdere intensivering van de spanningen in de markten voor schuldpapier in het eurogebied en met de mogelijke doorwerking van deze spanningen op de reële economie van het eurogebied. Verder houden de neerwaartse risico’s verband met de mondiale economie, met protectionistische druk en met de mogelijkheid van een onordelijke correctie van mondiale onevenwichtigheden.

Wat de prijsontwikkeling betreft, bedroeg de HICP-inflatie op jaarbasis in het eurogebied volgens de voorlopige (flash) raming van Eurostat in december 2011 2,8%, tegen 3,0% in de voorafgaande drie maanden. Deze daling was verwacht en weerspiegelt een neerwaarts basiseffect dat uitging van de energieprijzen. De inflatie ligt sinds het einde van 2010 op verhoogd niveau, voornamelijk ten gevolge van hogere prijzen voor energie en andere grondstoffen. Het inflatiecijfer zal, om vooruit te blikken, waarschijnlijk gedurende meerdere maanden boven 2% blijven, alvorens te dalen tot onder 2%. Dit verloop weerspiegelt de verwachting dat in een klimaat van zwakkere groei in het eurogebied en mondiaal, de onderliggende kosten-, loon- en prijsdruk in het eurogebied gematigd zou moeten blijven.

De Raad van Bestuur blijft van mening dat de risico’s voor de vooruitzichten voor de prijsontwikkelingen op de middellange termijn grotendeels in evenwicht zijn. De voornaamste opwaartse risico’s houden verband met verdere stijgingen van indirecte belastingen en door de overheid gereguleerde prijzen als gevolg van de in de komende jaren noodzakelijke begrotingsconsolidatie, en met mogelijke stijgingen van de grondstoffenprijzen. De voornaamste neerwaartse risico’s houden verband met de impact van zwakkere groei in het eurogebied en mondiaal dan was verwacht.

Wat de monetaire analyse betreft: bezien vanuit het passende middellangetermijnperspectief blijft het onderliggende tempo van de monetaire expansie gematigd. Het groeitempo van M3 op jaarbasis nam af van 2,6% in oktober 2011 tot 2,0% in november. Net als in de drie voorafgaande maanden werden de monetaire ontwikkelingen in november beïnvloed door de verhoogde onzekerheid in de financiële markten.

Het groeitempo op jaarbasis van leningen aan de particuliere sector, gecorrigeerd voor leningverkopen en -securitisatie, daalde van 3,0% in oktober tot 1,9% in november 2011. De groei op jaarbasis van leningen aan niet-financiële vennootschappen en die van leningen aan huishoudens, gecorrigeerd voor leningverkopen en -securitisatie, matigde in november tot respectievelijk 1,8% en 2,3%, waarbij voor leningen door MFI’s aan niet-financiële vennootschappen licht negatieve maandstromen werden waargenomen. Al met al duiden de kredietverleningscijfers er, ondanks de matiging in de kredietgroei, tot nog toe niet op dat de verhoogde spanningen in de financiële markten hebben geleid tot een aanzienlijke krimp van de kredietverlening in het eurogebied als geheel in de periode tot en met november. Tegelijkertijd dienen, aangezien kredietverleningseffecten zich met vertraging kenbaar kunnen maken, de ontwikkelingen in de kredietverlening in de komende periode nauwlettend te worden gevolgd.

De gezondheid van de balansen van banken, ondersteund door de verbetering van hun kapitaalpositie, zal een essentiële factor zijn bij het vergemakkelijken van een passende kredietverschaffing aan de economie in de loop der tijd. Het is van essentieel belang dat de tenuitvoerlegging van de herkapitaliseringsplannen van banken niet leidt tot ontwikkelingen die schadelijk zijn voor de financiering van de economische bedrijvigheid in het eurogebied.

Kortom, de vorige beoordeling van de Raad van Bestuur wordt door de inkomende informatie globaal bevestigd. De inflatie zal waarschijnlijk nog meerdere maanden boven 2% blijven, alvorens te dalen tot onder 2%. Zoals verwacht wordt de economische bedrijvigheid in het eurogebied nog steeds getemperd door de aanhoudende spanningen in de financiële markten, hoewel er volgens enkele recente enquête-indicatoren voorzichtige tekenen zijn van stabilisatie van de bedrijvigheid op een laag niveau. De economische vooruitzichten blijven omgeven met grote onzekerheid en aanzienlijke neerwaartse risico's. In een dergelijk klimaat zou de kosten-, loon- en prijsdruk in het eurogebied gematigd moeten blijven en zou de inflatie zich op de voor het beleid relevante termijn in overeenstemming met de prijsstabiliteit moeten ontwikkelen. Een toetsing aan de uitkomst van de monetaire analyse bevestigt dit beeld, waarbij het onderliggende tempo van de monetaire expansie gematigd blijft.

Wat het begrotingsbeleid betreft, dienen de overheden van het eurogebied zich tot het uiterste in te spannen om de houdbaarheid van hun begroting te ondersteunen door buitensporige tekorten binnen de overeengekomen termijnen te corrigeren en toe te werken naar een structureel begrotingsevenwicht of overschot op de middellange termijn. Vertragingen in de tenuitvoerlegging van de begrotingsconsolidatieplannen van kwetsbare landen moeten snel worden gecorrigeerd door structurele begrotingsverbeteringen. Met betrekking tot de nieuwe voorschriften van het EU-kader voor economisch bestuur dat onlangs in werking is getreden, is het van cruciaal belang dat alle elementen rigoureus ten uitvoer worden gelegd. Alleen door ambitieuze beleidsmaatregelen om macro-economische en begrotingsonevenwichtigheden te voorkomen en te corrigeren, zal het vertrouwen van de burgers in de degelijkheid van beleidsmaatregelen worden bevorderd en daardoor het algehele economisch sentiment worden versterkt.

De Raad van Bestuur verwelkomt de door de Europese Raad bereikte overeenkomst om de weg naar een krachtiger economische unie in te slaan, zoals aangekondigd op 9 december 2011. Het nieuwe begrotingsverdrag, dat een fundamentele herformulering van de begrotingsregels omvat in combinatie met de door de overheden van het eurogebied gedane begrotingstoezeggingen, is een belangrijke bijdrage tot de langetermijnhoudbaarheid van overheidsfinanciën in de landen van het eurogebied. De regels moeten ondubbelzinnig en doeltreffend worden geformuleerd. Door de verdere ontwikkeling van de hulpmiddelen voor Europese financiële stabiliteit zouden de Europese Faciliteit voor Financiële Stabiliteit en het Europees Stabiliteitsmechanisme doeltreffender moeten worden. Snelle aanwending van deze hulpmiddelen is nu dringend noodzakelijk. Op het vlak van de betrokkenheid van de particuliere sector bij de financiële bijstand aan landen met een hoge schuldenlast verwelkomt de Raad van Bestuur de herhaalde verklaring dat de op 21 juli en 26 en 27 oktober 2011 genomen besluiten ten aanzien van de Griekse schuld uniek en uitzonderlijk zijn.

De Raad van Bestuur roept ertoe op de begrotingsconsolidatie te combineren met een dringende tenuitvoerlegging van doortastende en ambitieuze structurele hervormingen. Begrotingsconsolidatie en structurele hervormingen samen zouden het vertrouwen, de groeivooruitzichten en de werkgelegenheidscreatie verbeteren. Essentiële hervormingen dienen snel ten uitvoer te worden gelegd teneinde de landen van het eurogebied te helpen hun concurrentievermogen te versterken, de flexibiliteit van hun economie te vergroten en hun groeipotentieel op de langere termijn te verbeteren. Hervormingen op de productmarkten dienen zich te richten op volledige openstelling van markten voor verhoogde concurrentie. Arbeidsmarkthervormingen dienen zich te richten op het wegnemen van rigiditeiten en het vergroten van loonflexibiliteit.

De Engelstalige uitgave van dit nummer van het Maandbericht bevat twee artikelen. In het eerste artikel worden de rol en de veranderende patronen van financiële intermediatie in het eurogebied geanalyseerd en de implicaties daarvan voor de monetaire analyse onderzocht. In het tweede artikel worden een marktoverzicht en de economische beginselen en kenmerken van kaartbetalingen gegeven, waarbij in kaart wordt gebracht welke terreinen aandacht behoeven om een geïntegreerde Europese markt voor kaartbetalingen tot stand te brengen.