Inleiding president bij de persconferentie Jaarverslag 2010

Persbericht
Datum 31 maart 2011

Over 2010 is meer positief economisch nieuws te melden dan over de jaren daarvoor. Zo herstelde de economie zich wereldwijd, zij het met grote verschillen tussen en binnen de regio’s. De Amerikaanse economie en veel opkomende landen lieten groeicijfers van voor de crisis zien. Dat is in het eurogebied nog niet het geval. Na een forse krimp in 2009 moest daar met een bescheiden groei genoegen worden genomen. De zwakke economische ontwikkeling in de perifere eurolanden stak daarbij schril af bij het sterke economische herstel in met name Duitsland.

Pers

Hoe verheugend het economische herstel ook is, dat is voor een deel op de pof gekocht. Dat geldt met name voor de VS. Ook het conjunctuurherstel in veel Europese landen is deels te danken aan stimuleringsmaatregelen die een eindig karakter hebben en nieuwe onevenwichtigheden in het leven kunnen roepen. Het zeer expansieve budgettaire en monetaire beleid – hoe essentieel deze ook zijn geweest om een ineenstorting van de wereldeconomie te voorkomen – moeten zo snel als verantwoord is, worden afgebouwd.

De kredietcrisis heeft duidelijk gemaakt dat adequate buffers bij overheden, banken en andere instellingen noodzakelijk zijn om nieuwe schokken te kunnen opvangen. De onevenwichtigheden in het eurogebied, de onrust in het Midden-Oosten en de dreiging van een nucleaire ramp in Japan zijn illustratief voor de huidige, grote onzekerheden.

De buffers van de overheid moeten worden vergroot door schuldvermindering. Sommige eurolanden, die al geruime tijd de tucht van de financiële markten voelen, moeten daarbij ingrijpend bezuinigen. Dit gaat vaak gepaard met maatschappelijke onrust en verzet. Hoe begrijpelijk dat in sommige gevallen ook kan zijn, de schuldencrisis in het eurogebied heeft duidelijk gemaakt dat er geen alternatief is. Nederland doet het op begrotingsgebied relatief goed. Laat die constatering vooral een aansporing zijn om de voorgenomen consolidatie te realiseren en niet te verslappen.

Pers

De EU-regeringsleiders hebben vorige week belangrijke stappen gezet om de begrotingsdiscipline van de eurolanden te versterken. Een gemiste kans echter is het ontbreken van automatische sancties voor landen die begrotingsregels overtreden. Tevens zou er veel gewonnen zijn indien de politieke besluitvorming ten tijde van crisis voortaan efficiënter en sneller zou kunnen plaatsvinden.

Nederlandse en internationale banken zijn in 2010 solider geworden. Onder invloed van het Bazel III-akkoord werken de banken de komende jaren verder aan bufferherstel. Ook met aanscherpen van het toezicht zijn goede vorderingen gemaakt. Het toezicht richt zich daarbij sterker dan vroeger op de wisselwerking tussen de gezondheid van individuele instellingen enerzijds en de macro-omgeving anderzijds. Nederlandse pensioenfondsen kampen al geruime tijd met onvoldoende buffers. Achterblijvende indexatie en mogelijke kortingen op pensioenrechten getuigen daarvan. De levensverzekeraars staan eveneens voor grote uitdagingen. Saneren, consolideren en herpositioneren zijn hier de sleutelwoorden. Bovendien moet de sector zich voorbereiden op een nieuw toezichtkader dat eveneens om grotere buffers vraagt.

Tot slot, nationaal en internationaal zijn inmiddels veel lessen getrokken uit de kredietcrisis. De belangrijkste les is dat de wereld van vandaag aan de kant van de financiële instellingen hogere buffers en aan de kant van de toezichthouder een veel hogere handelingsnelheid vergt dan we gewend waren. Tegelijkertijd moet worden gewaakt voor overhaaste en ondoordachte acties. Daarvoor is de financiële wereld te complex, het zicht op economische samenhangen te onvolkomen en zijn de huidige onevenwichtigheden te groot. Aan ons de taak om het juiste evenwicht te houden tussen grondige analyse en tijdige actie.