Banken verwachten voortgaande daling in kredietvraag

Statistisch Nieuwsbericht
Datum 27 april 2012

Nederlandse banken verwachten in het tweede kwartaal van 2012 een daling van de vraag naar leningen, vooral bij woninghypotheken en bedrijfs­kredieten (grafiek 1). Dit blijkt uit de driemaandelijkse Bank Lending Survey van de ECB. Ongeveer een derde deel van de Nederlandse banken die aan de ECB survey meedoet voorziet een teruglopende kredietvraag, terwijl de overige Nederlandse banken aangeven geen wezenlijke veranderingen te verwachten. De inschatting van de Nederlandse banken voor het tweede kwartaal volgt op een daling in hun kredietverlening in het eerste kwartaal van 2012.

Grafiek 1: Netto % banken in Nederland dat een verandering in de vraag naar woninghypotheken
Bovendien schat de meerderheid van de banken in dat zij de goedkeuringscriteria die zij hanteren voor het verstrekken van kredieten in het tweede kwartaal van 2012 niet verder zullen aanscherpen; slechts een enkele bank verwacht dit wel te gaan doen.

Bedrijfskrediet

In het eerste kwartaal van 2012 gaf slechts een enkele Nederlandse bank uit de kredietenquête aan haar goedkeuringscriteria voor leningen aan bedrijven licht te hebben aangescherpt. Het is voor het derde kwartaal op rij dat sprake is van een kleine verscherping (grafiek 2). Dit keer betrof het de lange leningen aan kleine en middelgrote ondernemingen. Bij leningen aan grote ondernemingen en bij korte leningen bleven de goedkeuringscriteria gemiddeld genomen gelijk.

Een minderheid van de banken gaf aan dat hun risicoperceptie van de vooruitzichten voor de betreffende bedrijfstak of onderneming waaraan zij krediet verlenen, is toegenomen in het eerste kwartaal van 2012. Dat geldt ook voor hun inschatting van de risico’s in het voor bedrijfsfinanciering vereiste onderpand.
Het algemene beeld van een lichte tendens tot verscherping is ook terug te zien in de concrete kredietvoorwaarden die de banken hanteren voor bedrijfsleningen. Een aantal banken vergrootte de marges op meer risicovolle leningen, terwijl op de minder risicovolle leningen geen aanpassing van de marges werd gemeld. Ook werd in de survey door de banken regelmatig aangegeven dat de voorwaarden voor de omvang van de leningen en kredietlijnen, alsmede de looptijd, zijn aangescherpt.

Banken namen in het eerste kwartaal, naar eigen zeggen, een daling waar van de totale vraag naar bedrijfskrediet. Deze afname werd gemeld over het gehele spectrum, maar was het grootst bij het midden- en kleinbedrijf (MKB) en bij langlopende kredieten. Als oorzaken van de dalende vraag worden door de banken vooral een dalende financieringsbehoefte voor vaste investeringen en voor voorraden en werkkapitaal genoemd. De voorspelde vraagdaling in het tweede kwartaal van 2012 zal volgens de banken betrekking hebben op zowel grote als kleine bedrijven.

Grafiek 2: Netto % banken in Nederland dat de acceptatiecriteria voor woninghypotheken en bedrijfskredieten verandert ten opzichte van het vorige kwartaal
>Woninghypotheken

Een deel van de Nederlandse banken (33%) gaf in de enquête aan dat zij hun acceptatie­criteria voor woninghypotheken in het eerste kwartaal van 2012 hebben aangescherpt, terwijl een meerder­heid de bestaande criteria handhaafde. Deze uitkomst volgt na een kwartaal waarin de leencriteria niet waren verscherpt (grafiek 2).

Als één van de meest genoemde oorzaken voor aanscherping van de acceptatiecriteria voor woninghypotheken wordt door de Nederlandse banken de vooruit­zichten op de woningmarkt genoemd. Daarnaast wordt regelmatig melding gemaakt van verandering in de voorwaarden voor woninghypotheken zoals vergroting van de marge, hogere onderpands­vereisten en aanscherping van de Loan-To-Value ratio. Tegelijker­tijd waren factoren als vermogenskosten en balansrestricties geen aanleiding om de criteria voor woninghypotheken aan te scherpen. De banken verwachten een verdere verscherping van de goedkeuringscriteria voor woning­hypotheken, maar zien wel een afvlakkende trend.

Door de meeste banken wordt in de survey gemeld dat de waargenomen vraag naar leningen voor woningfinanciering verder afnam. Ook voor het huidige tweede kwartaal verwacht een aantal banken dat dit zo zal zijn.