Hypothekenfondsen nemen in omvang toe

Statistisch Nieuwsbericht
Datum 19 februari 2015

De omvang van hypothekenfondsen is in het vierde kwartaal van 2014 met EUR 0,8 miljard (+13%) toegenomen tot EUR 6,7 miljard. Mede hierdoor is het beheerd vermogen van Nederlandse beleggingsfondsen met EUR 4,3 miljard (+0,6%) gestegen tot EUR 748 miljard. Deze toename was verder vooral het gevolg van behaalde koerswinsten. De groei van het beheerd vermogen werd beperkt door een netto-uitstroom van EUR 9 mrd.

Hypothekenfondsen zijn fondsen die investeren in hypotheken. Veelal zijn dit indirecte beleggingen van pensioenfondsen. Via deze beleggingsfondsen verstrekken pensioenfondsen woninghypotheken, bijvoorbeeld door participaties te nemen in door vermogensbeheerders aangeboden fondsen of door samenwerkingsverbanden aan te gaan met andere marktpartijen. In het vierde kwartaal van 2014 namen de verstrekte woninghypotheken op de balans van deze hypothekenfondsen met EUR 0,8 miljard toe tot EUR 6,7 miljard (zie figuur 1). In geheel 2014 was sprake van een stijging met EUR 3 miljard (+81%). Daarmee is het aandeel van deze hypothekenfondsen in de totale uitstaande woninghypotheken in Nederland met 1% nog bescheiden, maar is dit een jaar tijd bijna verdubbeld.

Figuur 1 - Investeringen in woninghypotheken door Nederlandse beleggingsfondsen (uitstaande bedragen)

Investeringen in woninghypotheken door Nederlandse beleggingsfondsen (uitstaande bedragen)

Mede door de groei van de hypothekenfondsen bereikten de beleggingen van alle Nederlandse beleggingsfondsen voor het zesde achtereenvolgende kwartaal een recordhoogte (zie figuur 2). Zij stegen met EUR 4,3 miljard (+0,6%) tot EUR 748 miljard. De toename kwam verder geheel voor rekening van koerswinsten, die in het vierde kwartaal van 2014 EUR 14 miljard bedroegen. Die werden veroorzaakt door de waardestijgingen van de wereldwijde en Amerikaanse aandelenportefeuilles. Op de aandelen in opkomende economieën werden echter koersverliezen geleden. Ook waren er negatieve herwaarderingen op de beleggingen in ‘commodities’ vanwege de gedaalde grondstoffenprijzen. Het totaalrendement op de beleggingen (inclusief beleggingsopbrengsten zoals rente en dividend) kwam uiteindelijk uit op 2,5% op kwartaalbasis, tegenover 3,9% in het voorgaande kwartaal (zie figuur 2).

Figuur 2 - Beleggingen van Nederlandse beleggingsfondsen

Beleggingen van Nederlandse beleggingsfondsen

De groei van de beleggingsfondsen werd beperkt door de netto-onttrekkingen, waarvan voor het eerst sinds de afgelopen drie jaar sprake was (zie figuur 3). De netto-uitstroom in het vierde kwartaal van 2014 bedroeg circa EUR 9 miljard (1,3% van het beheerd vermogen), vooral als gevolg van overhevelingen en herbalanceringen van beleggingen bij een aantal pensioenfondsen. Zij hebben in het vierde kwartaal per saldo voor EUR 15 miljard aan beleggingen uit door pensioenfondsbeheerders opgezette beleggingsfondsen teruggetrokken (2,6% van het belegd vermogen van pensioenfondsen in Nederlandse beleggingsfondsen).

Daarentegen is er, net als in het voorgaande kwartaal, ook weer inleg in beleggingsfondsen geregistreerd vanuit de verzekeraars als gevolg van het openstellen van verzekeringsfondsen voor externe beleggers. Daardoor zijn deze fondsen nu in de beleggingsfondsenstatistiek opgenomen. Dergelijke herstructureringen bij vermogensbeheerders hangen samen met de Europese regelgeving voor beheerders van alternatieve beleggingsfondsen (Alternative Investment Fund Managers Directive) en veranderende kostenstructuren vanwege het provisieverbod. 

De onttrekkingen vonden plaats uit obligatiefondsen (- EUR 7,1 miljard), aandelenfondsen (- EUR 4,7 miljard) en hedgefondsen (- EUR 1,5 miljard). Daarentegen kenden de vastgoedfondsen een instroom van EUR 1 miljard en werd bij de categorie ‘overige fondsen’ EUR 2,7 miljard ingelegd (zie figuur 3). Naast de hypotheekfondsen betrof dit voor een belangrijk deel ‘commodity’ fondsen.

Figuur 3 - N etto-inleg in Nederlandse beleggingsfondsen naar beleggingscategorie

Netto-inleg in Nederlandse beleggingsfondsen naar beleggingscategorie