Minder securitisaties in 2014, wel meer investeringen daarin door institutionele beleggers

Statistisch Nieuwsbericht
Datum 13 april 2015

In 2014 is voor EUR 10,3 miljard aan verpakte leningen geplaatst bij externe beleggers via nieuwe securitisaties van in Nederland gevestigde financiële instellingen, 32% minder dan in 2013. Het uitstaande bedrag van dergelijke externe securitisaties daalde in 2014 met 5% tot EUR 74 miljard. Nederlandse institutionele beleggers hebben in 2014 hun investeringen in Nederlandse securitisaties met EUR 1,1 miljard (+23%) uitgebreid. Deze toename was voor een groot deel geconcentreerd bij een beperkt aantal beleggers.

Bij securitisaties worden leningen van met name banken aan huishoudens en bedrijven gebundeld en als verhandelbare effecten verpakt en verkocht (via zogeheten ‘Special Purpose Vehicles’). Securitisaties vormen een extra financieringsbron voor banken. Deze in obligaties verpakte leningen werden in de jaren na het ontstaan van de kredietcrisis (medio 2007) niet of nauwelijks aan externe beleggers verkocht (externe securitisaties) vanwege het aangetaste vertrouwen in gesecuritiseerde producten. Gedurende deze periode werden derhalve weinig van deze zogeheten externe securitisaties verricht. Wel vonden veel zogenoemde interne securitisaties plaats. Daarbij verkopen de banken de securitisaties niet door in de markt maar houden zij deze zelf, vooral om indien nodig te gebruiken als onderpand voor het verkrijgen van liquiditeit bij met name centrale banken. Met deze interne securitisaties creëren banken dus mogelijkheden om indirect financieringsmiddelen aan te trekken.

Vanaf eind 2009 kregen externe beleggers weer interesse in securitisaties, al zijn er minder beleggers dan voor de crisis en is vaker sprake van onderhandse plaatsingen.

Minder uitgiftes van securitisaties

In 2014 werd in totaal voor EUR 10,3 miljard aan Nederlandse securitisaties aan externe beleggers verkocht. Dit is EUR 5,0 miljard (-32%) minder dan in 2013 (grafiek 1) en ook 40% lager dan het jaargemiddelde sinds 2010. Voor securitisaties van woninghypotheken bedroegen de externe plaatsingen EUR 9,2 miljard, wat EUR 6 miljard (-40%) lager was ten opzichte van 2013. Dit hangt samen met een aantal factoren. Zo is er onzekerheid over de toekomstige regelgevingen voor banken en verzekeraars en mogelijk sprake van strengere eisen, wat de aantrekkelijkheid van de securitisatiemarkt voor investeerders wellicht vermindert. Daarnaast zijn er door de gunstige financieringscondities op de financiële markten, onder andere door de ruime financieringsfaciliteiten van centrale banken, minder uitgiftes van securitisaties. Daar komt bij dat de fragiele macro-economische omstandigheden en zwakke kredietgroei tot lagere financieringsbehoeften leidden.

Naast de externe securitisaties vonden in Nederland in 2014 ook nog voor EUR 15,1 miljard aan interne securitisaties plaats, EUR 8,9 miljard (-37%) minder dan in 2013. Zij dienden vooral ter vervanging van aflopende interne securitisaties.

Grafiek 1 - Uitgiftes van Nederlandse securitisaties naar type/plaatsing
EUR mrd

Uitgiftes van Nederlandse securitisaties naar type/plaatsing

Ook afname van uitstaande securitisaties

Doordat per saldo meer securitisaties afliepen dan er zijn uitgegeven, daalde het totaal uitstaande bedrag aan securitisaties in 2014 met EUR 10,6 miljard (-4%) tot EUR 255,5 miljard (grafiek 2). De daling deed zich bij zowel de externe als de interne securitisaties voor. De externe securitisaties krompen met EUR 3,9 miljard (-5%) tot EUR 74,2 miljard, waarvan het grootste deel betrekking had op securitisaties van woninghypotheken. Die daalden met EUR 4,3 miljard (-5,8%) tot EUR 70,5 miljard. De uitstaande interne securitisaties namen af met EUR 6,7 miljard (-3,6%) tot EUR 181,2 miljard.

De omvang van de uitstaande externe securitisaties bedroeg daarmee nog ongeveer de helft van het niveau van medio 2007, het begin van de kredietcrisis. Hoewel ook de uitstaande externe securitisaties van woninghypotheken substantieel zijn afgenomen (- EUR 22 miljard; -24%), trad de sterkste afname op bij de overige securitisaties (- EUR 42 miljard; -92%). Dit betrof vooral synthetische securitisaties, waarbij alleen het kredietrisico wordt overgedragen door middel van kredietderivaten. Deze daling weerspiegelt de afgenomen interesse van beleggers in complexere en minder transparante securitisaties sinds het ontstaan van de crisis.

Grafiek 2 - Uitstaande Nederlandse securitisaties naar type/plaatsing
EUR mrd

Uitstaande Nederlandse securitisaties naar type/plaatsing

Bezit van institutionele beleggers toegenomen, maar niet over brede linie

Nederlandse verzekeraars, pensioenfondsen en beleggingsfondsen hebben in 2014 per saldo voor EUR 1,1 miljard geïnvesteerd in Nederlandse securitisaties, waarmee hun totale bezit met 23% is toegenomen tot EUR 5,7 miljard (grafiek 3; het bezit van beleggingsfondsen betreft indirect grotendeels beleggingen van pensioenfondsen). Daardoor is het aandeel van de beleggingen door deze institutionele beleggers in de externe securitisaties gegroeid van 5,9% tot 7,6%. Deze toename deed zich overigens niet over een brede linie voor, maar concentreerde zich voor een belangrijk deel bij een beperkt aantal institutionele beleggers.

Het grootste deel, twee derde, van Nederlandse securitisaties is in handen van de Nederlandse banken in verband met de nog steeds omvangrijke uitstaande interne securitisaties. De banken (hier het binnenlands bankbedrijf, de zogeheten monetair-financiële instellingen) bezitten daardoor EUR 168 miljard. Wel is dit bezit de afgelopen jaren substantieel gedaald, vanwege de afgenomen interne securitisaties.

De overige instellingen in Nederland houden EUR 8 miljard aan. Hierbij gaat het hoofdzakelijk om interne securitisaties van (buitenlandse en binnenlandse) banken die in handen zijn van Nederlandse dochtermaatschappijen.

Het resterende deel is in bezit van het buitenland. Dat betekent dat EUR 74 miljard, bijna 30% van alle Nederlandse securitisaties, is geplaatst in het buitenland.

Grafiek 3 - Beleggers in Nederlandse securitisaties naar NL sector en buitenland
(Uitstaande bedragen in EUR miljard per jaarultimo)

Beleggers in Nederlandse securitisaties naar NL sector en buitenland