Statistisch nieuwsbericht: Acceptatiecriteria en voorwaarden bancaire hypotheekverstrekking verder versoepeld

Statistisch Nieuwsbericht
Datum 31 januari 2019

In het vierde kwartaal van 2018 hebben de Nederlandse banken hun acceptatiecriteria en kredietvoorwaarden voor de bancaire hypothecaire kredietverlening verder versoepeld. Daarmee zet de trend die is ingezet sinds het begin van 2017 zich voort. Hoewel de banken ook de vraag naar hypotheken zien toenemen, wordt de groei van de hypotheekverstrekking volgens de banken dus ook gefaciliteerd door een ruimer aanbod. Niet alleen de vraag naar woninghypotheken, maar ook het aanbod ervan bepaalt de daadwerkelijke hypothecaire kredietverlening.

Dit blijkt uit de resultaten van de driemaandelijkse Bank Lending Survey (BLS). De in Nederland gevestigde banken geven hierin onder meer hun oordeel over de ontwikkeling van de vraag naar hun hypothecaire kredietverlening, alsmede over die van de acceptatiecriteria en voorwaarden voor de verstrekking ervan. De uitkomsten zijn uitgedrukt in per saldo gewogen percentages: de gewogen som van het aantal banken dat een stijging/aanscherping rapporteert minus de gewogen som van het aantal banken dat een daling/versoepeling aangeeft.


De vraag naar woninghypotheken bleef volgens de banken ook in het laatste kwartaal van 2018 op peil. Per saldo 52% van de Nederlandse banken zag in dat kwartaal een toename van de vraag naar woninghypotheken. Wel is er sprake van een licht dalende trend ten opzichte van 2015 en 2016, toen percentages van zo’n 60-100% normaal waren.

De positieve vooruitzichten op de woningmarkt, het consumentenvertrouwen en het algemeen niveau van de rentetarieven worden door de meeste banken genoemd als de drie factoren die bijdragen aan de toename van de financieringsbehoefte van huishoudens voor woninghypotheken. Ook de regelgeving en het belastingregime van de woningmarkt hebben volgens per saldo zo’n 30% van de banken, al vanaf 2017, een positieve invloed op de vraag naar hypotheken. Opvallend is dat de banken grosso modo aangeven dat alternatieve financieringsbronnen, zoals leningen van andere banken of niet-banken, de laatste jaren geen effect hadden op de vraag naar bancaire hypotheekverstrekking. Datzelfde geldt voor de financiering door middel van spaargeld. Beide factoren worden juist vaak aangehaald als mogelijke verklaring voor de gematigde groei van de daadwerkelijke bancaire hypothecaire kredietverlening in Nederland de laatste jaren.

De toegenomen concurrentiedruk is volgens de banken echter wel een belangrijke reden dat de acceptatiecriteria en de kredietvoorwaarden van hypotheken zijn versoepeld. Sinds begin 2017 rapporteren de Nederlandse banken, anders dan de kwartalen ervoor, per saldo ieder kwartaal een versoepeling van de acceptatiecriteria. In het derde kwartaal van 2017 en de eerste twee kwartalen van 2018 gaf zelfs per saldo zo’n 50% van de banken dit aan. De versoepeling van de kredietvoorwaarden zette al eerder in, met name voor wat betreft de marge op de leningen met een gemiddeld risicoprofiel (afgebeeld in Figuur 1). In het afgelopen kwartaal gaf 32% van de banken aan de marge daarop te hebben verlaagd. Naast de toegenomen concurrentiedruk noemen banken een afgenomen risicoperceptie als de belangrijkste reden voor de versoepeling van de acceptatiecriteria en kredietvoorwaarden.

De resultaten uit de BLS sluiten aan bij de groeicijfers van de daadwerkelijke bancaire hypotheekverstrekking. De in januari 2017 ingezette trend van een positieve jaar-op-jaar groei zette zich in 2018 voort met een jaar-op-jaar groei van om en nabij de 0,5%. Daarmee lijkt de groei van de hypothecaire kredietverlening op gang te komen, maar wel in een matig tempo. Dat blijkt ook uit de geringe maand-op-maand groei, die in 2018 fluctueerde tussen de -0,1 en +0,1%. Dit alles staat in schril contrast tot de hogere groeipercentages van vóór 2012.

Meer informatie Statistiek acceptatiecriteria.