9 - Vergroting arbeidsaanbod een uitdaging voor het beleid

Wetenschappelijke publicatie
Publicatiedatum 1 augustus 2000

De omvang van het effectief inzetbare arbeidspotentieel is aanmerkelijk kleiner dan vaak wordt gedacht. Bovendien leert een vooruitblik dat de demografische ontwikkeling in de komende jaren een verkrappende uitwerking zal hebben op de arbeidsmarkt. Aanzienlijke beleidsinspanningen zijn vereist om de groei van het arbeidsaanbod op peil te houden. De aanhoudende conjuncturele opgang in Nederland heeft de arbeidsmarkt aanmerkelijk verkrapt. Dankzij een voortgaande uitbundige werkgelegenheidsgroei zal de werkloze beroepsbevolking, die aan het begin van de huidige conjuncturele opgang nog bijna 9% bedroeg, dit jaar uitkomen op ruim 3%, het laagste niveau sinds het midden van de jaren zeventig. Door dit lage werkloosheidsniveau zal de groei van het arbeidsaanbod in de komende tijd een groter deel van de werkgelegenheidsgroei moeten leveren. Dit maakt een analyse van het nog beschikbare arbeidsaanbod extra relevant. Een tekortschietend arbeidsaanbod kan in een krappe arbeidsmarkt namelijk een relatief sterke loonreactie tot gevolg hebben. Zo laten simulaties met het macro-economische model MORKMON van de Nederlandsche Bank zien dat in de huidige krappe arbeidsmarkt een 0,3 procentpunt lagere groei van het arbeidsaanbod dit en volgend jaar kan leiden tot een extra stijging van de lonen met 1 procentpunt. Dit artikel gaat in op de vraag of de bestaande beleidsinspanningen toereikend zijn om de vereiste stijging van het arbeidsaanbod in de komende jaren te waarborgen. Het eerste deel van dit artikel geeft een overzicht van de omvang en de samenstelling van het nog inzetbare arbeidspotentieel. Vervolgens gaan we aan de hand van een stromenbenadering na hoe het arbeidsaanbod zich in de komende jaren kan ontwikkelen. Al met al concluderen we dat het tot dusverre aangekondigde beleid een terugval in de groei van het arbeidsaanbod waarschijnlijk niet zal kunnen voorkomen.