Prijsstabiliteit, rente en inflatie

Hoofddoel van de ECB is de prijzen stabiel houden. Dat betekent dat prijzen niet te sterk stijgen (inflatie) of dalen (deflatie). Met prijsstabiliteit kan de centrale bank bijdragen aan de welvaart van mensen in Europa.

Prijsstabiliteit biedt zekerheid en vertrouwen. Dat bevordert een duurzame economische groei.

Wat is prijsstabiliteit?

De Europese Centrale Bank (ECB) omschrijft prijsstabiliteit als volgt: een inflatie op jaarbasis van onder maar dicht bij 2% op de middellange termijn in het hele eurogebied. Gemeten aan de hand van de Geharmoniseerde Consumptieprijsindex (HICP). Het gaat om de gemiddelde inflatie van alle eurolanden. Daarbij kijkt de ECB naar de middellange termijn. Reden is dat eenmalige pieken en dalen elkaar compenseren in de loop der tijd. Bovendien kunnen uitschieters niet altijd worden gecontroleerd door monetair beleid. Bijvoorbeeld als deze worden veroorzaakt door sterk schommelende olieprijzen.

Coronacrisis en maatregelen ECB

De ECB voert een pakket maatregelen uit om de gevolgen van de coronapandemie voor de economie van het eurogebied te verzachten. Het gaat om monetaire beleidsmaatregelen en om maatregelen vanuit het bankentoezicht. Christine Lagarde, president van de ECB: Buitengewone tijden vragen om buitengewone maatregelen. Ons commitment aan de euro kent geen grenzen. Wij zijn vastbesloten om binnen ons mandaat onze instrumenten ten volle te benutten.” Lees meer over de maatregelen van de ECB.

Coronacrisis en inflatie

De invloed van de coronacrisis op de inflatie is nog onduidelijk. De crisis leidt tot een scherpe daling van de consumptieve vraag en dat heeft een neerwaarts effect op de inflatie. Maar de crisis gaat ook gepaard met een daling van het aanbod van goederen en diensten, wat een opwaarts effect heeft op de inflatie. Daarbij verandert het uitgavenpatroon van consumenten door de crisis. Dit leidt tot verschuivingen in de samenstelling van de consumptie (consumptiemandje). En dat heeft weer gevolgen voor de meting van de inflatie, omdat die wordt gebaseerd op de prijzen van een consumptiemandje.

Rente: gas- en rempedaal 

De ECB heeft geen directe invloed op stijgende en dalende prijzen. Maar zij heeft wel instrumenten om de inflatie indirect te beïnvloeden. Een daarvan is de rente. De rente werkt onder normale omstandigheden als het gas- en rempedaal van de economie.

  • Rentestijging
    Een hogere rente maakt het duurder om geld te lenen. Daardoor gaan mensen en bedrijven minder geld uitgeven. En dat zet een rem op de economie waardoor prijzen minder snel zullen stijgen.
  • Renteverlaging
    Een lage rente maakt het goedkoop om geld te lenen. Dat moet mensen en bedrijven stimuleren om meer te kopen en investeren. En dat moet de prijzen verhogen en de economie stimuleren.

Rentebesluiten

De raad van bestuur van de ECB neemt besluiten over de rente. In deze raad zit Klaas Knot van DNB naast de gouverneurs van de andere centrale banken van het eurogebied en de directie van de ECB. Voorzitter is ECB-president Christine Lagarde. Om de rente te bepalen, kijkt de raad naar de economische ontwikkelingen en de groei- en inflatievooruitzichten in het eurogebied. Streven is prijsstabiliteit. Met dat doel stelt de ECB de beleidsrentes vast, zoals de depositorente. Dit is de rente die banken moeten betalen voor het aanhouden van tegoeden bij de centrale bank. Deze rentes werken uiteindelijk door naar de spaarrentes en hypotheekrentes.

Lage rente, lage inflatie

De rente is nu al jaren laag. Sinds begin jaren tachtig daalt de rente. Dat komt voornamelijk door structurele oorzaken waar de ECB geen invloed op heeft. Denk aan de globalisering en de vergrijzing. Deze factoren doen de prijzen minder snel stijgen. Lees meer over de economie, inflatie en het rentebeleid .

Risico’s lage rente

Een langdurig lage rente brengt meerdere risico’s mee:

  • Beleggers nemen steeds meer risico’s in hun zoektocht naar beleggingsrendement.
  • Een lage rente maakt hypotheken goedkoop en jaagt daardoor de huizenprijzen op.
  • Het zet de financiële positie van banken, verzekeraars en pensioenfondsen onder druk.

Evaluatie beleid ECB

De laatste jaren was er economische groei in de eurozone. Maar de prijzen van producten en diensten zijn minder snel gestegen dan verwacht. Ondernemers stellen hun prijzen blijkbaar op een andere manier vast dan vroeger. Het is daarom belangrijk dat centrale banken goed uitzoeken wat de factoren zijn die tegenwoordig de prijzen bepalen. Dat komt aan bod in de strategische heroverweging van de ECB. ECB-president Lagarde heeft het initiatief genomen voor zo'n grondige beleidsevaluatie. Lees meer over deze evaluatie van het beleid en doelen van prijsstabiliteit en inflatie van de ECB.