Lage rente

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft de rente in september 2019 verlaagd naar -0,5%. Sindsdien is de rente niet veranderd. Dat roept vragen op. Over ons spaargeld, hypotheek en pensioen. Een overzicht.

lage rente


Wordt de spaarrente straks negatief?

De ECB heeft de beleidsrente in september 2019 verlaagd naar -0,5%. Sindsdien is deze rente niet veranderd. Of dit leidt tot een negatieve spaarrente? DNB bepaalt de spaarrente niet. Dat doen de commerciële banken. Een bank kan verschillende rentetarieven hanteren voor verschillende groepen klanten. De spaarrente voor klanten met maximaal EUR 100.000 is op dit moment niet negatief. Soms gelden er wel negatieve spaarrentes voor klanten met grotere spaartegoeden.

Toelichting

De afgelopen jaren komen negatieve rentes vaker voor op de financiële markten. Overheden, grote ondernemingen en financiële instellingen hebben te maken met negatieve rentes voor het aanhouden van geld en soms ook voor het lenen van geld. Door de daling van de rentes wordt voor banken de druk groter om negatieve spaarrentes te introduceren.

Als banken niet overgaan op een negatieve spaarrente, dan teren ze mogelijk in op hun reserves. Aan de andere kant vormen spaardeposito’s een stabiele bron van financiering voor banken. Het invoeren van een negatieve rente voor alle spaarrekeningen (ongeacht het saldo) is dan ook een forse stap voor banken. Sommige banken hanteren op dit moment wel negatieve rentes voor klanten met (zeer) grote spaartegoeden.

Daarnaast heeft de ECB bij de renteverlaging van september 2019 ondersteunende maatregelen genomen. Banken hoeven daardoor niet langer een negatieve depositorente te betalen over al het geld dat ze aanhouden bij de centrale bank, maar slechts over een deel van dat geld. Dit verlaagt de druk op banken om een negatieve spaarrente in te voeren, maar neemt deze niet geheel weg.

Heeft de coronacrisis gevolgen voor de rente?

De ECB besloot op 30 aprilt 2020 om de basisrentetarieven op een historisch laag peil te houden zodat de kosten om geld te lenen laag blijven. De rentetarieven van de ECB werken door in de rente die op leningen moet worden betaald. Dankzij de lage rente is geld lenen voor particulieren en bedrijven relatief goedkoop, wat de consumptie en de investeringen ten goede komt. Lees meer over de rentetarieven van de ECB .

Hoe zit het met mijn hypotheek? Krijg ik straks geld toe van de bank als ik een hypotheek neem?

De hoogte van de hypotheekrente wordt deels bepaald door de beleidsrente van de ECB. Ook andere factoren spelen echter een rol. Denk aan de financieringskosten van een bank, die overigens niet gelijk zijn aan de beleidsrente van de ECB. En andere factoren zoals het risico dat banken nemen door een hypotheeklening te verstrekken, de kosten die worden gemaakt voor het verstrekken van de hypotheeklening en een winstmarge. Naar verwachting zullen de hypotheekrentes niet snel negatief worden. De beleidsrente van de ECB is al enige jaren negatief. De hypotheekrente is in die jaren wel verlaagd, maar ligt nog altijd duidelijk boven de nul (0%).

Betekent een lage rente dat ik nu gekort word op mijn pensioen?

Dit hangt af van de dekkingsgraad van uw pensioenfonds aan het eind van dit jaar. Veel pensioenfondsen kampen al een aantal jaren met een lage dekkingsgraad, maar er zijn ook pensioenfondsen met een hoge dekkingsgraad. Bekijk hier de dekkingsgraad van uw pensioenfonds. Als de dekkingsgraad aan het eind van het jaar te laag is, dan moet een pensioenfonds maatregelen nemen om zijn financiële situatie te verbeteren. Daarbij zijn kortingen niet uitgesloten. Hierover kunt u meer informatie krijgen bij uw eigen pensioenfonds. Lees meer over de dekkingsgraad.

Hoe bepaalt de centrale bank de rente?

Voor het vaststellen van de rente kijkt de centrale bank naar de economische ontwikkelingen en de groei- en inflatievooruitzichten in het eurogebied. De ECB streeft naar prijsstabiliteit. Met dat doel stelt de ECB de depositorente vast. Dit is de rente die banken moeten betalen voor het aanhouden van tegoeden bij de centrale bank. Deze rentes werken uiteindelijk door naar de spaarrentes en hypotheekrentes.

Waarom is de rente zo laag?

De ECB heeft in september de beleidsrente verlaagd van min 0,4% naar min 0,5%. Sindsdien is de rente zo laag gebleven. Aanleiding is dat de inflatie al geruime tijd lager is dan de ECB nastreeft. Hoofddoel van de ECB is het handhaven van prijsstabiliteit. Dit betekent een inflatie dichtbij maar net onder de 2%. De ECB heeft aangekondigd de rente pas te verhogen wanneer de vooruitzichten voor de inflatie weer in lijn zijn met haar inflatiestreven. Het is moeilijk te voorspellen hoe lang dat gaat duren. Lage rentes zijn overigens niet alleen het gevolg van ECB-beleid. Zij worden deels ook veroorzaakt door structurele factoren zoals vergrijzing en globalisering.

Heeft de coronacrisis gevolgen voor de inflatie?

De invloed van de coronacrisis op de inflatie is nog onduidelijk. De crisis leidt tot een scherpe daling van de vraag naar consumptiegoederen en dat heeft een neerwaarts effect op de inflatie. Maar de crisis gaat ook gepaard met een daling van het aanbod van goederen en diensten, wat een opwaarts effect heeft op de inflatie. Daarbij verandert het uitgavenpatroon van consumenten door de crisis. Dit leidt tot verschuivingen in de samenstelling van de consumptie (consumptiemandje). En dat heeft weer gevolgen voor de meting van de inflatie, omdat die wordt gebaseerd op de prijzen van een consumptiemandje.

Waarom is de inflatie al jaren zo laag?

In de jaren 2015 – 2019 is de economie in het eurogebied sterk gegroeid maar is de inflatie achtergebleven. Daarbij spelen meerdere structurele ontwikkelingen een rol. Deze ontwikkelingen liggen deels buiten de invloedssfeer van de centrale bank. Denk aan globalisering, verdienstelijking, vergrijzing en technologische ontwikkelingen. Deze factoren hebben onder meer tot gevolg dat prijzen minder snel stijgen dan in het verleden bij een bepaalde economische groei. Lees meer over het de economie, inflatie en het rentebeleid.

Wat wil de ECB eigenlijk bereiken met een lage rente?

In algemene zin maken lage rentes het goedkoper om geld te lenen, en minder aantrekkelijk om te sparen. Een lage rente moet bedrijven stimuleren om te investeren en huishoudens om te consumeren. En meer investeringen en meer consumptie leiden tot een hogere economische groei en zullen zich uiteindelijk vertalen in een hogere inflatie. Daarbij vindt de ECB het belangrijk dat ook overheden bijdragen aan het stimuleren van de groei. De lage rente-omgeving geeft overheden hier ook ruimte voor. Lees hierover meer.

Wat betekent de lage rente voor de huizenprijzen? Gaan die daardoor nog harder stijgen?

Bij een lagere rente kunnen mensen een hogere prijs voor een huis betalen omdat dan de maandelijkse (rente)lasten dalen. Ook is de maximale hypotheek (in verhouding met het inkomen) in Nederland hoger naarmate de rente lager is. Dat volgt uit de Nibudsystematiek: een methode om de maximale hypotheeklasten te bereken voor een bepaald bruto inkomen. De lagere hypotheekrentes hebben na de crisis van 2008 bijgedragen aan het herstel van de huizenmarkt. Er zijn echter veel andere factoren die de huizenprijzen beïnvloeden. Het is dus niet een-op-een te zeggen dat huizenprijzen in de toekomst ook zullen stijgen door de lagere rente.

Wat gebeurt er met de belasting als de spaarrente negatief wordt?

DNB gaat niet over de hoogte van belastingen. Dat is aan het ministerie van Financiën. In september heeft minister Hoekstra in reactie op Kamervragen hierover gesteld dat het kabinet zich al langer bewust is van de zorgen over de dalende rente voor spaarders. Het kabinet heeft daarom recentelijk voorgesteld het huidige box 3-stelsel aan te passen zodat het beter aansluit bij het rendement op spaargelden. Daarin is gekozen om spaargeld af te bakenen door aan te sluiten bij de definitie van een deposito in de Wft. De komende tijd wordt dit uitgewerkt in een wetsvoorstel. Dat wordt voor de zomer van 2020 aan de Tweede Kamer gestuurd.