Lage rente

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft de rente opnieuw verlaagd. Dat roept vragen op. Over ons spaargeld, hypotheek en pensioen. Een overzicht.

Wordt de spaarrente straks negatief?

lage rente

De ECB heeft de beleidsrente in september verlaagd naar -0,5%. Of dit leidt tot een negatieve spaarrente? Dat bepalen de commerciële banken. Dit is niet aan DNB.

De afgelopen jaren komen negatieve rentes vaker voor op de financiële markten. Overheden, grote ondernemingen en financiële instellingen hebben te maken met negatieve rentes voor het aanhouden van geld en soms ook voor het lenen van geld. Door de daling van de rentes wordt voor banken de druk groter om negatieve spaarrentes te introduceren. Als banken niet overgaan op een negatieve spaarrente, dan teren ze mogelijk in op hun reserves. Aan de andere kant vormen spaardeposito’s een stabiele bron van financiering voor banken. Het invoeren van negatieve rentes op gewone spaarrekeningen is dan ook een forse stap voor banken. Daarnaast heeft de ECB bij de recente renteverlaging flankerende maatregelen genomen. Banken hoeven daardoor niet langer een negatieve depositorente te betalen over al het geld dat ze aanhouden bij de centrale bank, maar slechts over een deel van dat geld. Dit verlaagt de druk op banken om een negatieve spaarrente in te voeren, maar neemt deze niet geheel weg.

Wat gebeurt er met de belasting als de spaarrente negatief wordt?

DNB gaat niet over de hoogte van belastingen. Dat is aan het ministerie van Financiën. In september heeft minister Hoekstra in reactie op Kamervragen hierover gesteld dat het kabinet zich al langer bewust is van de zorgen over de dalende rente voor spaarders. Het kabinet heeft daarom recentelijk voorgesteld het huidige box 3-stelsel aan te passen zodat het beter aansluit bij het rendement op spaargelden. Daarin is gekozen om spaargeld af te bakenen door aan te sluiten bij de definitie van een deposito in de Wft. De komende tijd wordt dit uitgewerkt in een wetsvoorstel. Dat wordt voor de zomer van 2020 aan de Tweede Kamer gestuurd.

Hoe zit het met mijn hypotheek als de rente negatief wordt? Krijg ik straks geld toe van de bank als ik een hypotheek neem?

De hoogte van de hypotheekrente wordt deels bepaald door de beleidsrente van de ECB. Ook andere factoren spelen echter een rol. Denk aan de financieringskosten van een bank, die overigens niet gelijk zijn aan de beleidsrente van de ECB. En andere factoren zoals het risico dat banken nemen door een hypotheeklening te verstrekken, de kosten die worden gemaakt voor het verstrekken van de hypotheeklening en een winstmarge. Naar verwachting zullen de hypotheekrentes niet snel negatief worden. De beleidsrente van de ECB is al enige jaren negatief. De hypotheekrente is in die jaren wel verlaagd, maar ligt nog altijd duidelijk boven de nul (0%).

Wat betekent de lage rente voor de huizenprijzen? Gaan die daardoor nog harder stijgen?

Bij een lagere rente kunnen mensen een hogere prijs voor een huis betalen omdat dan de maandelijkse (rente)lasten dalen. Ook is de maximale hypotheek (in verhouding met het inkomen) in Nederland hoger naarmate de rente lager is. Dat volgt uit de Nibudsystematiek: een methode om de maximale hypotheeklasten te bereken voor een bepaald bruto inkomen. De lagere hypotheekrentes hebben na de crisis bijgedragen aan het herstel van de huizenmarkt. Er zijn echter veel andere factoren die de huizenprijzen beïnvloeden. Het is dus niet een-op-een te zeggen dat huizenprijzen in de toekomst ook zullen stijgen door de lagere rente.

Betekent een lage rente dat ik nu gekort wordt op mijn pensioen?

Dit hangt af van de dekkingsgraad van uw pensioenfonds aan het eind van dit jaar. Veel pensioenfondsen kampen al een aantal jaren met een lage dekkingsgraad, maar er zijn ook pensioenfondsen met een hoge dekkingsgraad. Bekijk hier de meest actuele dekkingsgraad van uw pensioenfonds. Als de dekkingsgraad eind 2019 te laag is, dan moet een pensioenfonds maatregelen nemen om zijn financiële situatie te verbeteren. Daarbij zijn kortingen niet uitgesloten. Hierover kunt u meer informatie krijgen bij uw eigen pensioenfonds. Lees meer over de dekkingsgraad.

Waarom wordt de rente nu nog lager?

De ECB heeft in september de beleidsrente verlaagd van min 0,4% naar min 0,5%. Aanleiding is dat de inflatie al geruime tijd lager is dan de ECB nastreeft. Hoofddoel van de ECB is het handhaven van prijsstabiliteit. Dit betekent een inflatie dichtbij maar net onder de 2%. De ECB signaleert dat de economische groei en de verwachte inflatie zijn verslechterd in de afgelopen maanden. Onder meer door de handelsoorlog en de brexit zijn er grote onzekerheden. Dat leidt tot een vertraging van de economische groei. En dat heeft zijn weerslag op de inflatievooruitzichten voor de middellange termijn. De ECB heeft aangekondigd de rente pas te verhogen wanneer de vooruitzichten voor de inflatie weer in lijn zijn met haar inflatiestreven. Het is moeilijk te voorspellen hoe lang dat gaat duren. Lage rentes zijn overigens niet alleen het gevolg van ECB-beleid. Zij worden deels ook veroorzaakt door structurele factoren zoals vergrijzing en globalisering.

Hoe bepaalt de centrale bank de rente?

Voor het vaststellen van de rente kijkt de centrale bank naar de economische ontwikkelingen en de groei- en inflatievooruitzichten in het eurogebied. De ECB streeft naar prijsstabiliteit. Met dat doel stelt de ECB de depositorente vast. Dit is de rente die banken moeten betalen voor het aanhouden van tegoeden bij de centrale bank. Deze rentes werken uiteindelijk door naar de spaarrentes en hypotheekrentes.

Waarom blijft de inflatie zo laag?

In de jaren 2015 – 2018 is de economie in het eurogebied sterk gegroeid maar is de inflatie achtergebleven. Daarbij spelen meerdere structurele ontwikkelingen een rol. Deze ontwikkelingen liggen deels buiten de invloedssfeer van de centrale bank. Denk aan globalisering, verdienstelijking, vergrijzing en technologische ontwikkelingen. Deze factoren hebben onder meer tot gevolg dat prijzen minder snel stijgen dan in het verleden bij een bepaalde economische groei. Lees meer over het de economie, inflatie en het rentebeleid.

Wat wil de ECB bereiken met een lage rente?

In algemene zin maken lage rentes het goedkoper om geld te lenen, en minder aantrekkelijk om te sparen. Een lage rente moet bedrijven stimuleren om meer te investeren en huishoudens om meer te consumeren. En meer investeringen en meer consumptie leiden tot een hogere economische groei en zullen zich uiteindelijk vertalen in een hogere inflatie. Daarbij vindt de ECB het belangrijk dat ook overheden meer bijdragen aan het stimuleren van de groei. De lage rente-omgeving geeft overheden ook ruimte om structurele hervormingen door te voeren. Daarbij zijn vooral maatregelen die het groeipotentieel van het eurogebied op langere termijn versterken welkom. Lees hierover meer.