Beleidsinstrumenten

Er zijn drie monetaire beleidsinstrumenten waarmee het Eurosysteem de liquiditeitspositie van het bankwezen beïnvloedt. Hiermee stuurt het Eurosysteem de korte geldmarktrente normaal gesproken naar het niveau van de centrale beleidsrente zoals die door de Raad van Bestuur van de ECB is vastgesteld met het oog op handhaving van prijsstabiliteit.

De drie beleidsinstrumenten zijn: 

  • de reserveverplichtingen
  • de open markttransacties
  • de permanente faciliteiten

Reserveverplichtingen

Kredietinstellingen in het eurogebied zijn verplicht gemiddeld een bepaalde hoeveelheid geld, de zogenaamde minimum reserves, aan te houden bij hun nationale centrale bank. Meestal voor een periode van 6 weken. De reserveverplichtingen dragen normaal gesproken bij aan een tekort aan liquiditeiten (geld) in het eurogebied. Banken zijn daardoor afhankelijk van de ECB voor het verkrijgen van liquiditeiten.

De open markttransacties

Dit zijn transacties waarmee de ECB herfinanciering verstrekt aan banken, om te kunnen voorzien in hun behoefte aan geld, of waarmee overtollige liquiditeiten aan het systeem worden onttrokken. Om het Eurosysteem voor mogelijke verliezen te behoeden, vindt kredietverlening alleen plaats tegen onderpand. Er zijn verschillende open markttransacties die kunnen worden onderverdeeld naar doel en frequentie:

  • Basis-herfinancieringstransacties
    Dit is de belangrijkste vorm van liquiditeitverstrekking aan banken.  Basis-herfinancieringsoperaties worden in de regel uitgevoerd als variabele rentetender, d.w.z. de hoogste bieders krijgen als eerste hun liquiditeiten toegewezen totdat het totale door de ECB te verstrekken bedrag is bereikt. De tender voor de basis-herfinancieringstransacties vindt wekelijks plaats en de looptijd bedraagt één week.
  • Langerlopende herfinancieringstransacties
    Hiermee kunnen kredietinstellingen maandelijks liquiditeiten verkrijgen voor een periode van in principe drie maanden.
  • Fine-tuning transacties
    Deze transacties geven de ECB de mogelijkheid om snel en effectief in te spelen op een onvoorziene toe- of afname van liquiditeiten op de geldmarkt, die kunnen leiden tot ongewenste veranderingen van de rente. 
  • Structurele transacties
    Deze transacties kunnen worden uitgevoerd om de structurele liquiditeitspositie van de kredietinstellingen in het eurogebied te beïnvloeden.

Zie voor de meest actuele informatie over de Basis- en langerlopende herfinancieringstransacties de website van de ECB.

Permanente faciliteiten

Via de permanente faciliteiten kunnen kredietinstellingen op eigen initiatief overnight aanvullende liquiditeiten opnemen (marginale beleningsfaciliteit) of overtollige liquiditeiten op rekening zetten (depositofaciliteit).

  • Marginale beleningsfaciliteit
    De marginale beleningsfaciliteit biedt kredietinstellingen die in de geldmarkt niet in hun liquiditeitsbehoefte kunnen voorzien, de mogelijkheid extra liquiditeiten tegen onderpand te verkrijgen. Het gaat hier om kredieten met een looptijd tot de volgende morgen (overnight).
    De rente die hiervoor wordt betaald, is de marginale beleningsrente. De marginale beleningsrente ligt in de regel 100 basispunten boven de minimum biedrente. Deze rente geeft daarmee de bovengrens van de geldmarktrente aan.
  • Depositofaciliteit
    De depositofaciliteit biedt kredietinstellingen de mogelijkheid om overtollige liquiditeiten tot de volgende morgen op deposito bij een van de nationale centrale banken te zetten. De rente die over de aangehouden deposito's wordt vergoed is de depositorente. De depositorente ligt in de regel 100 basispunten onder de minimum biedrente. Deze rente geeft daarmee de ondergrens van de geldmarkt aan.

Meer informatie

Een algemene beschrijving van het instrumentarium van het Eurosysteem kunt u lezen in de publicatie The monetary policy of the ECB.