Geen Wikipedia zonder vertrouwen: mede-oprichter Jimmy Wales bij DNB

Eén ding is duidelijk: zonder vertrouwen is er geen Wikipedia. Elke internetgebruiker mag naar hartelust pagina's aan de encyclopedie toevoegen. Iedereen kan ongehinderd kennis delen, maar dat betekent ook dat mensen ongehinderd onzin kunnen verspreiden. Dat Wikipedia desondanks zo’n betrouwbaar en geloofwaardig medium is geworden, is voor Wales het bewijs dat mensen te vertrouwen zijn.

Afnemend vertrouwen

Dat is in een tijd dat mensen het vertrouwen in elkaar verliezen niet evident. Presentator Lennart Booij citeert Amerikaans onderzoek waaruit blijkt dat de doorsnee Amerikaan niet alleen de eigen overheid, maar ook wetenschappers en de ander minder dan ooit vertrouwt. Ook in Nederland daalt het vertrouwen. Uit recent CBS-onderzoek blijkt dat het vertrouwen in politici en de Tweede Kamer-leden op het laagste punt sinds 2012 staat.

Hoe houd je in zo’n klimaat een instelling als Wikipedia geloofwaardig? Daarover gaat Wales’ boek ‘De 7 regels van vertrouwen’ dat in april in het Nederlands verscheen.

Wees eerlijk over wat je verbergt

Wales licht een tipje van de sluier op door vast wat lessen uit zijn boek te delen. Een ervan: wees eerlijk over datgene waarvan je niet wilt dat mensen het weten. Wales: ‘Als je iets te verbergen hebt, kun je daar maar beter transparant over zijn. Daarmee wek je in één keer veel meer vertrouwen dan als je het verdoezelt. Als je dát doet weet je zeker dat je het vertrouwen van anderen kwijt bent.’

Maar vertrouwen geven werkt ook goed. ‘Wat voor mij altijd belangrijk is geweest, is de wetenschap dat het merendeel van de mensen die je op straat tegenkomt, de juiste intenties heeft. Van de 1000 mensen zijn er misschien 10 echt vervelend en onbeschoft. Omdat op sociale media het nou net die 10 zijn die de meeste aandacht krijgen, denkt iedereen dat niemand meer deugt.’

Scrollen om te ontspannen

Zijn sociale media een probleem in de wereld van Wales? ‘Ik weet het niet. Scrollen kan soms best ontspannend zijn. Ik kijk graag naar elektrische auto's online. Dan is mijn innerlijke 18-jarige weer even gelukkig. Ik kan mezelf helemaal verliezen in de stroom korte filmpjes die online media mij voorschotelen. Maar ik weet ook dat het verslavend is en ik doe mijn scherm op tijd uit. Ook heb ik de meeste sociale media van mijn telefoon verwijderd, niet uit mijn leven. It made my life great.’

Wikipedia door bots

‘Wikipedia dankt haar reputatie als betrouwbare informatiebron aan de Wikipedians (de mensen die bijdragen leveren en het werk van anderen nalezen, red.). Als iemand onzin opschrijft op Wikipedia wordt diegene vanzelf geblokkeerd en wordt de bijdrage verwijderd. Dat is een ander verhaal op sociale media, waar je als troll gewoon je gang kan gaan en soms zelfs wordt aangemoedigd om meer te provoceren.’

Wales laat zijn ogen even rustig door de zaal laat glijden, hij zegt wat trouwe Wikipedians te herkennen. Er klinkt her en der gegniffel. Is Wales bang dat de bots het werk overnemen van de mensen die Wikipedia maken tot wat het is? ‘Nee. Een AI is gewoon niet betrouwbaar. Er is altijd het risico dat de bots hallucineren en dingen opschrijven die gewoon nergens op gebaseerd zijn.’

‘Je hebt volgens mij altijd een mens nodig die werk controleert en corrigeert. Niet alleen voor de feiten, maar ook voor de leesbaarheid. Ik weet niet hoe het met jullie zit, maar ik herken steevast de schrijfstijl van AI. Het is te perfect, te onmenselijk. En dat is nou net waar wij niet voor staan bij Wikipedia.’

‘Kennis is menselijk: alleen met hulp van alle vrijwilligers konden wij uitgroeien tot wat we nu zijn. Nu is het aan hen om Wikipedia vrij te houden van automatisch geschreven onwaarheden en onzin. Of ons dat gaat lukken? Daar heb ik alle vertrouwen in.’