Melden maakt het verschil: de rol van trustkantoren in een schoon financieel stelsel

Op 3 april 2016, nu ruim 10 jaar geleden, openbaarde een internationaal consortium van onderzoeksjournalisten 11,5 miljoen documenten uit de interne administratie van het juridische advieskantoor Mossack Fonseca. Documenten die de geschiedenis zijn ingegaan als de Panama Papers.

De documenten onthulden de verborgen vermogens van regeringsleiders, staatshoofden en beroemdheden. Maar zetten ook de schijnwerper op de rol van trustkantoren bij belastingontwijking en zelfs -ontduiking. Ook die van Nederlandse trustkantoren. Het was een forse deuk in de reputatie van de Nederlandse trustsector.

Sindsdien is er veel verbeterd. De sector is aanzienlijk professioneler geworden, de klanten hebben meer een link met Nederland, en de rol van de trustsector bij het faciliteren van belastingontwijking is afgenomen. Dat komt natuurlijk deels door veranderingen in de belastingwetgeving, door strengere wetgeving en strenger toezicht. Maar het is ook uw verdienste. De trustsector heeft zijn verantwoordelijkheid genomen, en zijn belangrijke rol als een van de poortwachters van het financiële stelsel opgepakt.

Tegelijk zijn er ook aandachtspunten. We zien dat de trustsector in vergelijking met andere financiële sectoren weinig transacties aan de FIU meldt. Een flink aantal kantoren heeft zelfs nog nooit iets gemeld. De transacties die trustkantoren wél melden worden vaak verdacht verklaard. Die combinatie baart ons zorgen. Want dat maakt de kans groot dat er ook verdachte transacties zijn die niet gemeld worden. En als u ze niet bij het FIU meldt komen ze niet bij het OM terecht, en blijft er waarschijnlijk financiële criminaliteit onder de radar.

Uw meldingen zijn van grote waarde. Trustkantoren zijn belangrijke poortwachters. U bevindt zich dicht op complexe structuren en internationale geldstromen. Dat brengt hogere integriteitsrisico’s met zich mee. Ook dit deel van uw werk doet ertoe.

Dit seminar is bedoeld om u te geven wat u nodig heeft om ervoor te zorgen dat u meer transacties gaat melden. Informatie, onder andere over wat er met uw meldingen gebeurt, verduidelijking van de regelgeving, motivatie. We denken dat we een aantal interessante sprekers hebben die daarin kunnen voorzien.

Dus ja, in alle eerlijkheid: we gaan vandaag wel een beetje zenden. Maar we gaan niet alleen maar zenden. We willen ook graag horen waar u tegenaan loopt. Wat maakt dat het aantal meldingen relatief laag is, terwijl het percentage verdachte transacties heel hoog is? Ligt dit aan de manier waarop transacties worden gemonitord? Of bent u van mening dat met verder onderzoek naar een transactie deze niet langer ongebruikelijk is? We willen het heel graag weten.

En ik weet dat u zich zorgen maakt over het ondergronds gaan van trustdiensten. Ik begrijp uw zorg, en die zorg deel ik. Als wij u stimuleren om strenger te zijn en het gevolg is dat uw klanten naar een illegale dienstverlener overstappen, dan gaat er natuurlijk iets niet goed. Hier hebben wij als DNB ook een verantwoordelijkheid, en die nemen we serieus. We hebben in FEC-verband een project opgezet voor de aanpak van illegale trustdienstverlening, waarbij we samenwerken met de Belastingdienst, FIOD, OM en de FIU. Daarnaast is DNB een onderzoek gestart naar het opknippen van trustdienstverlening. Maar ook hier zijn we afhankelijk van uw hulp. Als u signalen opvangt van illegale activiteiten, meld het dan bij ons. Zodat wij daarop actie kunnen ondernemen.

Vandaag willen wij samen met u verkennen waar de knelpunten zitten. Niet vanuit verwijt, maar vanuit de gezamenlijke verantwoordelijkheid om het financieel stelsel schoon te houden. Want alleen als transacties worden opgemerkt, besproken én gemeld, kan het poortwachtersmodel werken.

Ik nodig u uit om vandaag open en actief deel te nemen. Alleen door ervaringen te delen en het gesprek met elkaar aan te gaan, kunnen we leren waar verbetering mogelijk is en hoe we elkaar daarin kunnen versterken. In het belang van een effectieve bestrijding van de financiële criminaliteit, en van een gezonde trustsector in Nederland.

Ik wens u een inhoudelijke en waardevolle middag toe.