Verouderde browser

U gebruikt een verouderde browser. DNB.nl werkt het beste met:

08 december 2022 Statistiek

Ook verzekeraars verkopen veel beleggingen

Beurshandelaar

Verzekeraars verkochten dit jaar tot nog toe voor per saldo EUR 23 miljard aan beleggingen, zo blijkt uit cijfers van DNB. Zo’n driekwart van de opbrengst hiervan gebruikten zij om te voldoen aan zogeheten margeverplichtingen verbonden aan derivatencontracten. In het derde kwartaal nam de stijging van de margeverplichtingen van verzekeraars sterk af door het afvlakken van de rentestijging.

De EUR 23 miljard euro aan verkopen is gelijk aan 7,0% van het totaal belegd vermogen van verzekeringsmaatschappijen.

Eerder berichtte DNB al over de omvangrijke verkopen van beleggingen door pensioenfondsen. Volgens de meest recente cijfers verkochten pensioeninstellingen dit jaar tot nog toe 6,6% van hun beleggingen om aan hun gestegen margeverplichtingen te voldoen. Ook in het derde kwartaal zette deze ontwikkeling bij pensioenfondsen door en werd er voor EUR 37 miljard aan beleggingen verkocht, bovenop de EUR 88 miljard aan verkopen in het eerste halfjaar van 2022.

Wat zijn margeverplichtingen?

De verplichtingen van Nederlandse levensverzekeraars en pensioenfondsen – bestaande uit toekomstige uitkeringen – liggen ver in de toekomst. De actuele waarde hiervan, de waarde die is gebaseerd op actuele marktprijzen, is sterk afhankelijk van de rentestand. Bij een dalende rente neemt de actuele waarde van deze verplichtingen toe en bij een stijgende rente af. Verzekeraars en pensioenfondsen dekken dit renterisico (gedeeltelijk) af, bijvoorbeeld door te beleggen in vastrentende waarden, zoals langlopende obligaties en hypotheekleningen. Daarnaast kunnen zij derivatencontracten afsluiten, zoals renteswaps. Als de rente daalt stijgen deze contracten in waarde en compenseren zo de waardestijging van de verplichtingen waardoor verzekeraars en pensioenfondsen minder last hebben van de rentedaling. Nu de rente echter stijgt –  wat op zich goed nieuws is voor verzekeraars en pensioenfondsen, die hiermee de actuele waarde van hun verplichtingen zien dalen – daalt de waarde van deze contracten, die zelfs omslaan in een schuld. Tegenpartijen waarmee deze contracten zijn afgesloten vragen een onderpand tegenover deze schuld, bijvoorbeeld in de vorm van een afgeschermde bankrekening. Dit wordt ook wel de ‘margin account’, oftewel margeverplichting genoemd.

Verzekeraars verkopen vooral obligaties, pensioenfondsen aandelen

Waar pensioenfondsen vooral beursgenoteerde aandelen en participaties in beleggingsfondsen verkochten, deden verzekeraars voornamelijk obligaties van de hand. In totaal werd er voor EUR 24,5 miljard aan obligaties verkocht door verzekeringsmaatschappijen, voornamelijk (liquide) staatsobligaties van lidstaten van de eurozone.

Dat verzekeraars vaker obligaties verkopen en pensioenfondsen juist meer beursgenoteerde aandelen van de hand doen, heeft te maken met een verschil in de samenstelling van beleggingen tussen deze twee typen instellingen. Verzekeraars beleggen met name in obligaties (36%), beleggingsfondsen (26%) en (hypotheek-) leningen (29%), maar nauwelijks in beursgenoteerde aandelen (3%). Pensioenfondsen daarentegen beleggen veel meer in beursgenoteerde aandelen (14%), nog afgezien van hun beleggingen in aandelen via beleggingsfondsen (nog eens 14%).

Pensioenfondsen en verzekeraars zagen zich beide niet genoodzaakt illiquide beleggingen als private equity of hypotheekleningen te verkopen.

Stijging margeverplichting verzekeraars vlakt af

Verzekeraars legden over de eerste drie kwartalen van 2022 voor EUR 17,4 miljard in aan margeverplichtingen, oftewel 5,4% van hun verplichtingen. Het grootste deel daarvan kwam voor rekening van levensverzekeraars, die een vergelijkbare functie vervullen als pensioenfondsen. Zij beheren net als pensioenfondsen financieel vermogen met als doel in de toekomst inkomens uit te keren in de vorm van pensioenuitkeringen of lijfrentes.

De margeverplichtingen van verzekeraars namen in het derde kwartaal van 2022 nog slechts beperkt toe. Waar zij het eerste kwartaal nog EUR 8,4 miljard moesten storten, legden zij in het derde kwartaal nog slechts EUR 1,9 miljard op margerekeningen in. Dit is in lijn met de ontwikkeling bij pensioenfondsen, die de groei van hun margeverplichtingen in vergelijkbare mate zagen afnemen, en volgt uit de afvlakking van de rentestijging.

De margeverplichtingen van verzekeraars zijn relatief – in verhouding tot de totale verplichtingen – kleiner dan bij pensioenfondsen. Verzekeraars dekken een minder groot deel van het renterisico af met behulp van derivaten, mede omdat zij al een groter deel van dit risico afdekken met beleggingen in vastrentende waarden.