Verzekeraars en pensioenfondsen beleggen laatste jaren meer in private assets

Private markten zijn de afgelopen jaren wereldwijd snel gegroeid. Deze markten bestaan uit een brede verzameling activa die niet verhandeld worden op publieke markten. Ook Nederlandse institutionele beleggers zijn steeds actiever op private markten. Om beter zicht te krijgen op de kansen en risico’s heeft DNB onderzoek gedaan naar de blootstellingen van grote Nederlandse verzekeraars en pensioenfondsen. 

Beter zicht op ontwikkelingen

Uit het onderzoek blijkt dat grote verzekeraars en pensioenfondsen meer zijn gaan beleggen in private assets, waarbij vooral onder grote verzekeraars de laatste jaren sprake is van groei. Zo is het percentage private assets in hun beleggingsportefeuille tussen 2021 en 2025 gestegen van 14% naar 22%, wat gelijk staat aan ongeveer 47 miljard euro (exclusief vastgoedleningen en hypotheken).

Ook de onderzochte grote pensioenfondsen investeren in private assets, al is de toename bij hen kleiner (van 21% in 2021 naar 23% in 2025). Wel gaat het om een grotere beleggingsportefeuille dan bij verzekeraars, met in totaal 229 miljard euro aan private assets. Daarbij valt op dat pensioenfondsen meer in private equity beleggen en verzekeraars meer in private credit.  Wel is sprake van aanzienlijke verschillen tussen individuele instellingen.

Vooral investeringen in private credit zijn de afgelopen jaren gegroeid, met name bij verzekeraars. Hun totale blootstelling aan private credit is tussen 2021 en 2025 toegenomen van 12,8 miljard euro naar 17,5 miljard euro. Daarmee vertegenwoordigt private credit ongeveer 8,3% van het belegd vermogen van verzekeraars. Bij pensioenfondsen is de private creditblootstelling in dezelfde periode vrijwel onveranderd gebleven (13,1 miljard euro, gelijk aan 1,3% van het belegd vermogen). Rechtstreekse leningen aan bedrijven (direct lending) en gestructureerd krediet zijn de meest voorkomende vormen van private credit. Ook bij private credit bestaan overigens grote verschillen tussen individuele partijen wat betreft hun blootstellingen.

Zowel kansen als risico’s

De groei van private markten biedt in potentie belangrijke macro-economische voordelen. Hierdoor wordt de economie bijvoorbeeld minder afhankelijk van banken voor financiering. Daarnaast kunnen private assets bijdragen aan economische groei door langetermijnkapitaal beschikbaar te stellen voor innovatie, groeisectoren en kapitaalintensieve investeringen.

Deze voordelen kunnen alleen duurzaam benut worden als de bijbehorende risico’s goed in beeld zijn en worden beheerst. Zo vormt de beperkte verhandelbaarheid van private assets een potentieel risico. Beleggers in private assets kunnen hun posities doorgaans niet eenvoudig verkopen. Daarnaast kan het ontbreken van actuele marktprijzen ertoe leiden dat veranderde marktomstandigheden vertraagd, mogelijk schoksgewijs of zelfs onvoldoende doorwerken in waarderingen, omdat deze veelal periodiek worden bepaald op basis van inschattingen en modellen. Een derde risico is dat private markten van nature minder transparant en relatief complex zijn. Daardoor is het moeilijker om goed zicht te hebben op onderlinge verwevenheden tussen financiële instellingen en mogelijke concentraties van posities.

Systeemrisico’s beperkt, maar snelle groei vraagt om waakzaamheid

Op dit moment zijn de systeemrisico’s die gepaard gaan met private assetbeleggingen van institutionele beleggers in Nederland beperkt. De huidige omvang van de blootstellingen geeft geen aanleiding tot zorgen over directe systeemrisico’s. Daarnaast is de kans klein dat verzekeraars en pensioenfondsen in stresssituaties moeten overgaan tot gedwongen verkopen.   

Vanwege de snelle groei is het echter wel belangrijk om de ontwikkeling van private markten en de daarmee samenhangende risico’s goed te monitoren. Daarnaast kunnen problemen bij individuele partijen als gevolg van hoge allocaties naar private assets ook tot systeemrisico’s leiden, wanneer het bijvoorbeeld leidt tot vertrouwenseffecten. Verder is aanvullend onderzoek nodig om onderlinge verwevenheden beter in kaart te brengen. Gezien het grensoverschrijdende karakter van deze markten is internationale coördinatie daarbij essentieel. DNB zet zich in internationaal verband dan ook actief in om de beschikbaarheid en kwaliteit van data te verbeteren.

Daarnaast verkent DNB de mogelijkheden om scenarioanalyses of stresstesten voor private markten uit te voeren. De weerbaarheid van veel private assets is in hun huidige omvang immers nog niet getest gedurende een neergaande markt of recessie. Tot slot stellen private assets relatief hoge eisen aan het risicobeheer van financiële instellingen. Het is daarom belangrijk dat het risicobeheer aansluit bij het karakter en de complexiteit van deze beleggingen. Dit helpt voorkomen dat private markten schokken in het financiële systeem kunnen versterken.