Snelle en volledige invoering Bazel 3 belangrijk voor Europese banken

Bazel 3 hervormingen

Na de financiële crisis in 2008-09 zijn mondiale afspraken gemaakt over de kapitaaleisen voor banken, het zogenoemde Bazel 3 akkoord. Eind 2017 heeft het Bazels Comité, een internationaal comité voor toezichthouders op banken, besloten tot verdere hervormingen van de kapitaalseisen van banken. Zo zijn de gestandaardiseerde benaderingen voor de berekening van kapitaalvereisten voor kredietrisico, marktrisico en operationeel risico risicogevoeliger gemaakt. Ook wordt er een vloer gelegd in de kapitaalvereisten die resulteren uit de interne modellen van banken. Dit alles zorgt ervoor dat banken voldoende kapitaal aanhouden voor de relevante risico’s waaraan zij blootstaan. Mondiaal is afgesproken dat het Bazel 3 akkoord per januari 2023 zou moeten zijn geïmplementeerd. De invoering hiervan is echter vertraagd, vanwege onvoldoende voortgang in het wetgevingsproces (zowel in de EU als in veel andere jurisdicties).

Om deze afspraken in de EU in te voeren, moeten de Europese Commissie, de Europese Raad en het Europese Parlement, samen een compromis sluiten over de wetgeving. De Europese Commissie en de Europese Raad hebben in respectievelijk 2021 en 2022 hun wetsvoorstellen gepubliceerd. Op 9 februari jl. heeft ook het Europees Parlement haar wetsvoorstel gepubliceerd. Nu zullen de drie Europese instellingen in overleg treden om tot één finale wettekst te komen.

Stevige regels zorgen voor stevige banken

Tijdige en volledige Europese implementatie van het Bazel 3 akkoord heeft de volgende voordelen.

1. Implementatie verhoogt de geloofwaardigheid van kapitaalratio’s en versterkt de bankensector. Het hervormingspakket versterkt kapitaalbuffers en het risicobeheer en maakt banken beter bestand tegen een toekomstige crisis. Het verstevigt het bankensysteem, zodat het beter economische schokken kan opvangen.

2. Implementatie signaleert dat banken voldoen aan wereldwijde minimumnormen. Een onverkorte invoering van het Bazel 3 akkoord versterkt de reputatie en concurrentievermogen van Europese banken. Afwijkingen van het Bazels akkoord kunnen daarentegen nadelige effecten hebben voor de reputatie van Europese banken en hierdoor ook hun financieringskosten.

3. Implementatie leidt tot banken die beter in staat zijn de kredietverlening op peil te houden tijdens een economische neergang. ECB-analyse laat zien dat de tijdelijke kosten van de hervorming door de hogere kapitaaleisen niet opwegen tegen de blijvende voordelen op lange termijn door een permanente verhoging van het BBP in het eurogebied (Noot 1). Deze voordelen worden veroorzaakt doordat sterke banken beter in staat zijn om de economie te blijven financieren in moeilijke tijden.

4. Implementatie zorgt voor mondiale cohesie en gelijk speelveld. Bij afwijking van het Bazels akkoord bestaat het risico dat de mondiale cohesie ondermijnd wordt en de positie van de EU in internationale onderhandelingen verzwakt wordt. Daarnaast kan het leiden tot een ongelijk speelveld tussen banken uit verschillende landen en zet het mogelijk andere landen aan om ook af te wijken van het mondiale akkoord. 

Afwijken van Bazel 3 tast weerbaarheid Europese bankensector aan

De wetsvoorstellen van de Europese Commissie, de Europese Raad en het Europees Parlement implementeren het Bazel 3 akkoord op veel punten. Tegelijkertijd bevatten deze voorstellen ook belangrijke afwijkingen van het mondiale akkoord. Eén van de grootste afwijkingen is dat de kapitaalvloer voor interne modellen pas na een lange transitieperiode van toepassing wordt op belangrijke kredietportefeuilles van banken, zoals een deel van de hypotheken en bedrijfskredieten. Hierdoor zullen banken de risico’s van deze portefeuilles mogelijk lange tijd onvoldoende afdekken met kapitaal. Daarnaast worden in de kapitaalvereisten voor marktrisico en kredietrisico afwijkingen voorgesteld die tezamen een belangrijke verzwakking ten opzichte van het Bazel 3 akkoord behelzen. Afwijkingen van het Bazel 3 akkoord hebben consequenties voor de weerbaarheid van de Europese bankensector, maar ook voor de geloofwaardigheid en robuustheid van het regelgevend kader en de bankensector in de EU, zoals de ECB en Europese Bankenautoriteit (EBA) recent hebben aangegeven (Noot 2). Het is daarom belangrijk de afwijkingen van het Bazel akkoord te beperken, wat ook vergt dat de drie Europese instellingen in de volgende onderhandelingsronde geen verdere afwijkingen introduceren. 

Nederlandse banken kunnen kapitaalimpact dragen

De impact van het Bazel 3 akkoord op Nederlandse banken is aanzienlijk, maar alle Nederlandse banken kunnen aan de hogere kapitaaleisen voldoen. EBA heeft berekend dat de totale kapitaaleisen van EU-banken bij volledige implementatie van het Bazels akkoord omhooggaan met 15% (Noot 3). Voor Nederlandse banken is dat 8,9%. Het huidige kapitaalniveau van Nederlandse banken ligt echter boven het niveau wat vereist wordt onder het Bazel 3 akkoord. Het Nederlandse bankwezen kan de hogere kapitaaleisen van het Bazel akkoord dus dragen.

Noten 

Noot 1: Macroeconomic impact of Basel III finalisation on the euro area (europa.eu)

Noot 2: Strong rules, strong banks: let’s stick to our commitments (europa.eu)

Noot 3: The EBA publishes its Report on the first mandatory exercise on Basel III full implementation impact | European Banking Authority (europa.eu)