Waarschuwing: oplichters actief! Oplichters bellen, e-mailen of appen uit naam van DNB. Ook zien we online video's of afbeeldingen – bijvoorbeeld van onze huidige of vorige president - die echt lijken, maar dat absoluut niet zijn. Trap hier niet in! Lees meer

Inflatie loopt op, maar de ECB verhoogt de rente niet: hoe zit dat?

Achtergrond
Lees voor

Hoewel de energieprijzen en de inflatie zijn gestegen, heeft de ECB besloten om de rente op 2,5% te houden. Prijzen van voedsel, diensten en goederen lopen minder sterk op en eerdere renteverhogingen beginnen effect te hebben. In december beoordeelt de ECB of een verdere renteverhoging nodig is.

Gepubliceerd: 30 oktober 2026

Marktbeeld

© ANP

Wat is er veranderd sinds het vorige rentebesluit? 

Energieprijzen zijn al sinds het voorjaar hoog door de oorlog in het Midden-Oosten. Sinds het vorige rentebesluit van de ECB, in september, zijn prijzen van ruwe olie en gas verder gestegen. Hierdoor is de energie-inflatie en daarmee de totale inflatie toegenomen. Vooruitkijkend dragen deze langdurig hoge energieprijzen bij aan een opwaarts risico op een verbreding van de inflatie naar andere categorieën en lonen, en daarmee langdurig hogere inflatie.  

Tegenover de hogere energieprijzen staan ontwikkelingen die de inflatiedruk enigszins temperen. Zo zijn raffinagemarges voor benzine afgenomen. Daardoor is de benzineprijs aan de pomp de afgelopen maand juist gedaald: op het hoogtepunt van 28 september kostte een liter benzine gemiddeld 2,16 euro in het eurogebied, tegenover 2,06 euro op 19 oktober. Ook is er nog geen sprake van een verbreding van de opwaartse prijsdruk naar niet-energieprijzen, zoals diensten en industriële goederen exclusief energie (NEIG) (figuur 1). De inflatie exclusief energie en voeding schommelt de laatste maanden rond de 2,5%. Ook de inflatieverwachtingen voor de middellange termijn zijn in grote lijnen onveranderd, en we zien nog geen duidelijke tekenen dat de hogere energie-inflatie doorwerkt in de loongroei. 

Daarbij komt dat de eerdere renteverhogingen effect beginnen te hebben. De leenrentes zijn gestegen, en banken geven aan dat ze minder vraag naar krediet zien onder huishoudens en bedrijven (figuur 2). Hogere bankleenrentes maken het immers duurder voor huishoudens en bedrijven om te lenen, terwijl hogere rentes op financiële markten de financieringskosten voor overheden en bedrijven verhogen. Dit kan ertoe leiden dat huishoudens minder uitgeven en bedrijven minder investeren. Daarnaast is ook het consumentenvertrouwen afgenomen, mede door de voortdurend hoge energieprijzen. Hoewel de economie nog doorgroeit, mede dankzij AI-gerelateerde investeringen en defensie-uitgaven, is de kans toegenomen dat hogere leenkosten, hogere energiekosten en een lager vertrouwen de vraag afremmen.

Waarom blijft de rente dit keer onveranderd? 

Na twee eerdere renteverhogingen dit jaar (figuur 3), heeft de ECB er tijdens de oktober-vergadering voor gekozen om de rente onveranderd te laten. De hoge energieprijzen zijn een belangrijke punt van zorg. Hoe langer deze hoog blijven, hoe groter het risico op verbreding van inflatie. Tegelijkertijd zijn er vooralsnog maar beperkt tekenen van een dergelijke opwaartse prijsdruk in de andere prijscategorieën, en zijn er nog geen indicaties dat de energieprijsschok lonen en inflatieverwachtingen voor de middellange termijn hebben gestuwd. Daarbij wordt de economie geremd door de eerdere renteverhogingen en de wereldwijde oploop van lange rentes. Of dit genoeg is om de inflatie tijdig genoeg terug naar 2% te krijgen, beoordeelt de ECB opnieuw tijdens haar volgende vergadering op 16 en 17 december. 

Ontdek gerelateerde artikelen

Interessante artikelen