De ene energiecrisis is de andere niet

U kent het misschien wel: Koningsdag zit erop, de bomen zijn in een intens groene waas gehuld en op straat is de zomer bijna voelbaar. Maar nee hoor, net toen u dacht dat u de winterjas kon opbergen, ziet u op uw telefoon dat het over een paar dagen toch weer kouder wordt. Oh, het gaat ook regenen en er wordt zelfs gewaarschuwd voor hagel.

Voor een centrale bankeconoom zijn economische weersomslagen part of the job (sterker nog, een echte centrale bankeconoom waarschuwt het liefst midden in de zomer nog voor hagel). Net als alles erop wijst dat het mooi weer wordt in de economie, slaat de stemming om vanwege een gebeurtenis die niemand zag aankomen.

Eer en geweten

Neem de sluiting van de Straat van Hormuz dit voorjaar en de energiecrisis die daarop volgde. Dat zag niemand aankomen. Het lijkt inmiddels allemaal iets beter te gaan nu er een ‘deal’ is getekend, maar voor een centrale bankeconoom is achteroverleunen nu geen optie. Want wij moeten naar eer en geweten een antwoord geven op de vraag wat dit allemaal betekent voor de economie.

Zoals ik onlangs in een vraag-en-antwoordsessie bij de Sociaal Economische Raad vertelde: het einde van de oorlog, als het dat al is, betekent niet het einde van de crisis. Want er vallen misschien geen bommen meer, maar de olieaanvoer blijft sputteren. Dat merken we ook aan de pomp: een vat aardolie uit de Noordzee - ‘Brent Crude’ - kost momenteel ongeveer $73, oftewel: ruim 20% meer dan eind vorig jaar.

Deze energieschok is anders

Het had trouwens nog erger gekund: DNB hield in een economische vooruitblik voor dit jaar rekening met een langdurige olieprijs van $120 per vat. Als dat scenario werkelijkheid was geworden, stevenden we nu af op een recessie en was de inflatie oncomfortabel hoog opgelopen.

Is dat sombere toekomstbeeld van de baan? Ik durf het u niet met zekerheid te zeggen. Wat ik u wel met zekerheid kan vertellen, is dat de ‘energieschok’ die we nu meemaken, duidelijk anders is dan eerdere energiecrises.

Neem die van 2022. Herinnert u het zich nog? De coronacrisis was net voorbij, we hadden geld gespaard en dat zouden we eindelijk eens gaan uitgeven, bijvoorbeeld aan vakanties en ontspanning. En toen viel Rusland Oekraïne binnen waardoor de energieprijzen in een mum van tijd omhoog schoten. Een vat Brent Crude liep op naar een prijs van bijna $120 en de prijzen van ons levensonderhoud stegen op zeker moment met pakweg 10 procent per jaar. Weg vakantieplannen, of in ieder geval weg ontspanning.

Prijsdruk kleinere rol

Dat was toen. Nu bevinden we ons in een andere werkelijkheid. De prijs van gas, en voor Nederland is dat toch de belangrijkste maatstaf voor de energieprijs, is bij lange na niet zo hoog als toen. We zitten nu op een prijs van ongeveer €46 per megawattuur; in de zomer van 2022 haalden we uitschieters van €337 per megawattuur.

Daar komt bij dat er toen ook tekorten waren. Van fietsonderdelen tot graanvoorraden, veel was beperkt leverbaar vanwege de door corona verstoorde aanvoerlijnen. Dat zette al druk op de prijzen nog voordat er een sprake was van een grootschalige oorlog.

ECB kort op de bal

Die prijsdruk speelt dit jaar een veel kleinere rol. Deels omdat internationale aanvoerketens beter functioneren dan een paar jaar terug, maar ook omdat we niet meer zo’n haast hebben om geld uit te geven. In tegenstelling tot na Corona, is de economie nu niet overspannen.

Kort en goed: het inflatiebeeld ziet er nu duidelijk beter uit dan toen. En we zitten als ECB kort op de bal. Dus de ene energiecrisis is de andere niet en een prijsschok hoeft niet altijd te leiden tot een inflatiegolf.

Nu het weer iets kalmer is in Golfregio, kunnen we weer vooruitkijken. Dat doen we bij DNB wel behoedzaam, want ook in de zomer kan het hagelen. Dat gezegd hebbende, vergeet u niet om met volle teugen van de zomer te genieten. Neem vooral ook een parasol mee tegen de ergste warmte. Die kunt u ook mooi gebruiken als paraplu wanneer het onverhoopt tóch begint te hagelen.