DNB handhaaft de contracyclische kapitaalbuffer op 2%

De contracyclische kapitaalbuffer (CCyB) is bedoeld om de weerbaarheid van banken te vergroten op het moment dat cyclische risico’s zich opbouwen, en om de buffer los te laten zodra risico’s materialiseren. Hiermee kan de impact van een schok op de reële economie worden beperkt. Conform het raamwerk ambieert DNB een CCyB van 2% in een standaard risico-omgeving. Dit verwijst naar een omgeving waarin de cyclische systeemrisico’s noch bijzonder hoog noch bijzonder laag zijn. DNB bepaalt het cyclische risico mede op basis van indicatoren die een goede voorspelkracht hebben voor de financieel-economische cyclus in Nederland (zie figuur 1 onderaan dit bericht). Dit besluit is echter niet mechanisch en komt tot stand op basis van oordeelsvorming, waarbij de ontwikkelingen in het dashboard worden aangevuld met additionele inzichten of analyses waar relevant.  

Risicobeeld 

Uit onze analyse volgt dat cyclische systeemrisico’s in Nederland momenteel niet bijzonder hoog of bijzonder laag zijn. De meerderheid van de indicatoren (zie figuur 1) in het dashboard bevinden zich op dit moment rond hun historisch gebruikelijke niveau (tussen het 25^e en 75^e percentiel). Dit sluit aan bij een standaard risico-omgeving. De Nederlandse bankensector blijft vooralsnog robuust en we zien momenteel geen signalen dat cyclische systeemrisico’s materialiseren.

DNB oordeelt daarom dat sprake blijft van een standaard risico-omgeving, wat conform het raamwerk consistent is met de huidige hoogte van de CCyB van 2%. Dit is hoger dan de 0% die volgt uit de buffer guide in het Bazelse raamwerk. Deze is echter gebaseerd op één indicator, namelijk de kredietgroei ten opzichte van een langjarige trend (credit-to-GDP-gap). Zoals toegelicht in het raamwerk, neemt DNB haar besluit op basis van een bredere analyse dan alleen de credit-to-GDP-gap. Op basis van de beschikbare informatie voorziet DNB op korte termijn geen veranderingen in het risicobeeld die een wijziging van de CCyB zouden rechtvaardigen. DNB zal in lijn met wet- en regelgeving in het vierde kwartaal van 2026 opnieuw het cyclische risicobeeld en de hoogte van de CCyB evalueren.   

Nadere duiding bij individuele indicatoren

De macro-economische situatie blijft consistent met een standaard risicobeeld. De economische groei in Nederland is positief en de werkloosheid blijft laag. Wel ligt de verwachte groei voor dit jaar lager dan vorig jaar, mede door de geopolitieke onrust en verstoringen in de energievoorziening. De hoge economische onzekerheid blijft vooruitkijkend ook een belangrijk neerwaarts risico.

De kredietgroei in Nederland neemt al enkele kwartalen gestaag toe, zowel aan huishoudens als aan het bedrijfsleven. Vooral bij banken is sprake van een toename van de kredietverstrekking. Van belemmeringen in het kredietaanbod lijkt dan ook geen sprake. Tegelijkertijd lijkt ook geen sprake van verhoogde cyclische risico’s uit hoofde van de kredietverlening, getuige de negatieve Bazelse credit-to-GDP-gap en de stabiele en adequate terugbetaalcapaciteit van huishoudens.

De ontwikkelingen in activaprijzen blijven consistent met het beeld van aanhoudend hoge waarderingen en de mogelijke opbouw van cyclische risico’s. De reële vastgoedprijzen stijgen nog steeds met een robuust tempo, zowel voor koopwoningen als voor commercieel vastgoed (beide +7% in reële termen over de afgelopen twee jaar). Vooruitkijkend is de verwachting dat de prijzen van koopwoningen in een matiger tempo stijgen, mede door de hogere hypotheekrente. Op financiële markten liggen risicopremies nog steeds laag en de waarderingen hoog, zowel in Nederland als mondiaal. Dit wijst op een aanhoudend hoge risicobereidheid.

De Nederlandse bankensector blijft tot slot over stevige buffers beschikken, terwijl de solide en stabiele winstgevendheid ook vooruitkijkend de weerbaarheid van banken ondersteunt. Ondanks de economische onzekerheid blijven de kredietverliezen tot op heden beperkt. Daarbij ligt het aandeel niet presterende leningen nog steeds op een laag niveau vanuit historisch perspectief. 

Figuur 1 – CCyB dashboard 2026K3

Toelichting: De kleurcodering wijst op de positie van een indicator in de historische verdeling (1997-heden, bank lending margins vanaf 2003). De kleur blauw wijst op een waarde van <25^e percentiel, de kleur groen op het 25^e-75^e percentiel, en de kleur rood op een waarde >75^e percentiel. Voor de indicator “unemployment rate” en alle indicatoren in de categorie “risk premiums” is deze kleurcodering invers, en zijn lagere waarden dus equivalent aan hogere risico’s. Alle cijfers zijn per 15 september 2026.

Databronnen: CBS, Datastream, DNB, ECB, FRED, OESO, DNB berekeningen.