Afhaal- en bezorgmaaltijden tellen steeds zwaarder mee in de inflatie

Bij inflatie denken we vaak aan hogere energie-, boodschappen- en huurprijzen. Maar ook veranderingen in ons consumptiegedrag spelen een rol. Daarbij is het belangrijk onderscheid te maken tussen het gewicht van een product in het consumptiemandje en de bijdrage van dat product aan de inflatie. Het gewicht geeft aan welk deel van hun budget huishoudens gemiddeld aan een productcategorie besteden. De bijdrage aan de inflatie laat zien hoeveel prijsveranderingen binnen die categorie de totale inflatie beïnvloeden. Een productcategorie kan dus belangrijker worden voor de inflatie doordat huishoudens er meer geld aan uitgeven, doordat de prijzen sterker stijgen, of allebei. Afhaal- en bezorgmaaltijden zijn hiervan een goed voorbeeld. 

Van coronagewoonte naar vaste uitgave

Het aandeel van afhaal- en bezorgdiensten in het consumentenmandje van huishoudens is de afgelopen jaren flink toegenomen, van ongeveer 1,6% in 2015 naar ruim 3% op dit moment. Dat laat zien dat afhaal- en bezorgmaaltijden een grotere rol zijn gaan spelen in het uitgavenpatroon van consumenten.

Mogelijk hangt deze ontwikkeling samen met de coronapandemie. In die periode ging meer horeca afhaal- en bezorgdiensten aanbieden. Daardoor maakten veel huishoudens kennis met online bestelplatforms en maaltijdbezorging. Ook daarna bleek het voor veel consumenten en ondernemers een gemakkelijke manier om een maaltijd te regelen. De vraag naar en het aanbod van afhaal- en bezorgmaaltijden lijkt dus blijvend hoger te zijn gebleven.

Ook de toename in thuiswerken kan een rol spelen. Mensen die minder vaak naar kantoor gaan lunchen vaker thuis en maken mogelijk vaker gebruik van afhaal- of bezorgdiensten dan van traditionele restaurants.

De stijging lijkt bovendien deel uit te maken van een bredere ontwikkeling waarbij huishoudens vaker kiezen voor maaltijden die buiten de deur worden bereid, zowel in restaurants als via afhaal- en bezorgdiensten.

Grotere bijdrage aan inflatie

De toename in de consumptie van afhaal- en bezorgmaaltijden zien we ook terug in de bijdrage van deze productcategorie aan de inflatie. Waar deze categorie vóór de pandemie doorgaans gemiddeld minder dan 0,1 procentpunt aan de inflatie bijdroeg, liep dit op tot 0,35 procentpunt in 2023. De bijdrage is daarna weer afgenomen naar 0,13 procentpunt. Dit komt vooral doordat de prijzen van afhaal- en bezorgmaaltijden minder hard zijn gestegen en niet omdat hun aandeel in de totale uitgaven is afgenomen. De bijdrage aan de inflatie blijft overigens nog steeds hoger dan vóór 2020.

De stijging van de bijdrage aan de inflatie tussen 2020 en 2023 hangt vooral samen met de sterke prijsstijgingen van afhaalrestaurants en bezorgdiensten. Deze bedrijven kregen de afgelopen jaren te maken met hogere loonkosten, stijgende energieprijzen en duurdere voedingsmiddelen. Omdat deze kosten voor een deel doorberekend worden aan consumenten, zijn ook afhaal- en bezorgmaaltijden duurder geworden. Daarnaast speelt mee dat huishoudens een groter deel van hun budget aan deze diensten zijn gaan besteden. Hierdoor hebben prijsveranderingen binnen deze categorie een grotere invloed op de totale inflatie dan voorheen.

Vast onderdeel van het consumptiemandje

Het grotere aandeel van afhaal- en bezorgmaaltijden in de uitgaven van huishoudens laat zien dat consumenten deze diensten vaker gebruiken dan vóór de pandemie. Doordat huishoudens een groter deel van hun uitgaven aan deze diensten besteden, hebben prijsveranderingen binnen deze categorie ook meer invloed op de totale inflatie. In combinatie met de sterke prijsstijgingen van de afgelopen jaren heeft dit geleid tot een grotere bijdrage van afhaal- en bezorgmaaltijden aan de inflatie.

Wat begon als een praktische oplossing tijdens de lockdown lijkt te zijn uitgegroeid tot een vast onderdeel van het dagelijks leven van consumenten en ondernemers. Daarmee zijn afhaal- en bezorgmaaltijden niet alleen zichtbaarder geworden in het straatbeeld, maar ook in de inflatiecijfers.