Olieprijs stijgt: de gevolgen in perspectief

Sterke stijging olieprijs

De prijs van ruwe olie is door de oorlog in het Midden-Oosten in enkele maanden tijd met ongeveer 80% gestegen. De blauwe staven in de figuur hieronder laten zien dat bij eerdere geopolitieke gebeurtenissen de olieprijs ook sterk steeg, bijvoorbeeld tijdens de twee oliecrises in de jaren zeventig en na de Russische inval in Oekraïne in 2022.

Aanbodschok

De recente stijging van de olieprijs is net als in de jaren zeventig een aanbodschok. Die is veroorzaakt door de blokkade van de Straat van Hormuz en beschadigde energieproductiefaciliteiten in het Midden-Oosten.

Prijzen zijn gestegen en lonen zijn verhoogd

Om de huidige olieschok en de impact ervan op huishoudens en bedrijven goed te vergelijken met die van vorige schokken moeten we rekening houden met de gestegen prijzen van alle goederen en diensten sinds de jaren zeventig. Een olieprijs van bijvoorbeeld veertig dollar per vat woog vijftig jaar geleden economisch zwaarder dan nu.

Nog een verschil: Nederland is nu minder afhankelijk van olie

Sinds het begin van de jaren 70 is Nederland voor de productie van goederen en diensten ongeveer 70% minder afhankelijk geworden van olie als energiebron, zie ook de gele staven in de figuur. Dit komt door efficiëntere productieprocessen bij bedrijven, de opkomst van andere energiebronnen en verduurzaming. Ook daardoor raakt een stijgende olieprijs ons minder hard.

Toch blijven risico’s bestaan

Voorbeeld: Een transportbedrijf dat afhankelijk is van diesel merkt een stijging van de olieprijs direct. De hogere kosten worden vaak doorberekend aan de klanten. Er zijn dus wel degelijk zorgen:

De aanvoer van olie is onzeker, prijzen kunnen blijven schommelen en niet iedereen kan makkelijk overstappen op een andere energiebron.

Wat betekent dit voor huishoudens en bedrijven?

De impact is kleiner dan vroeger, maar nog steeds voelbaar:

• Brandstof en vervoer worden duurder
• Producten kunnen in prijs stijgen
• Bedrijven zullen in veel gevallen de kosten doorberekenen
• Vooral sectoren die veel energie gebruiken blijven kwetsbaar.

Onzekerheid over gevolgen

De olieprijs stijgt sterk door geopolitieke spanningen, maar de gevolgen voor de economie is kleiner dan bij eerder oliecrises. Vanwege de onzekerheid werkt DNB met verschillende scenario’s om de economische effecten van de hoge olieprijs in kaart te brengen.