Acceptatie contant geld blijft op peil

Dat blijkt uit het jaarlijkse onderzoek van De Nederlandsche Bank (DNB) naar de acceptatie van contant geld. Onderzoeksbureau Locatus bezocht hiervoor in 2025 meer dan 5.000 retailers en 1.000 marktkramen in heel Nederland om te bekijken hoe er betaald kan worden. Betaaluitingen zoals stickers en bordjes met teksten als ‘pin‑only’, ‘pinnen, ja graag’ of ‘betaal elektronisch’ hebben ze daarbij vastgelegd.

Gebruik van betaalstickers blijft beperkt

Net als in de vorige meting in 2024, melden de meeste ondernemers niet aan hun klanten hoe ze bij hen kunnen betalen. In 2025 hing er bij 21% van de verkooppunten een zichtbaar bordje of sticker met informatie over de betaalmogelijkheden, tegen 25% een jaar eerder. In winkels zonder zo’n aanduiding mogen klanten ervan uitgaan dat zij zowel contant als met pin kunnen betalen.

‘Pin-only’-sticker bij 4% van de retailers

Retailers die wel aangeven hoe klanten kunnen betalen, vragen meestal om met pin te betalen. Zij gebruiken bijvoorbeeld stickers en bordjes met ‘pinnen, ja graag’ of ‘betaal elektronisch’. Bij 4% van de bezochte verkooppunten stond duidelijk met een sticker als ‘pin-only’ dat klanten alleen met pin kunnen betalen. Dat is iets minder dan in 2024 (5%). 

Cash acceptatie toegenomen bij apotheken en bioscopen 

Of je met contant geld kunt betalen, verschilt sterk per soort winkel of dienstverlener (zie Grafiek 1). Pin-only komt vooral voor bij parkeergarages, bioscopen en apotheken. Vergeleken met de meting van 2024 is contant betalen bij bioscopen en apotheken vaker mogelijk geworden (zie Grafiek 2), terwijl dit bij parkeergarages juist minder vaak het geval is. De mogelijkheid om met contant geld te betalen is belangrijk voor mensen die moeite hebben met digitaal betalen, omdat zij daardoor makkelijker zelf aankopen kunnen doen. Ook voor mensen die bewust kiezen om contant te betalen, blijft deze mogelijkheid van belang.

In winkels waar mensen vaak maar een paar boodschappen doen, zoals speciaalzaken voor voedsel en non-foodwinkels, kan bijna altijd contant worden betaald. Ook op de markt komt pin-only weinig voor: bij 15 van de 1.000 bezochte marktkramen kan alleen met pin worden betaald.

Net als in eerdere jaren bevinden pin‑only winkels zich vooral in grotere steden. In woonplaatsen met meer dan 175.000 inwoners kan bij ongeveer één op de elf verkooppunten (9%) alleen met pin worden betaald. In dorpen met minder dan 5.000 inwoners geldt dat voor 1% van de gemeten ondernemers.

Uit het onderzoek blijkt dat marktkramen relatief vaak aangeven een voorkeur voor contant geld te hebben. Van de marktkramen met een sticker of een bordje geeft meer dan een kwart aan liever cash te ontvangen. Dit aandeel ligt hoger dan bij de vorige meting in 2024 (13%).

Waarom retailers wel of geen cash accepteren 

Om meer inzicht te krijgen in de keuzes van retailers, heeft DNB onderzoeksbureau Panteia gevraagd om in het voorjaar van 2026 ruim 1.100 winkeliers en dienstverleners telefonisch te interviewen. Daaruit blijkt dat ondernemers contant geld vooral accepteren omdat het een wettig betaalmiddel is en omdat klanten er graag mee willen kunnen betalen. Beide redenen werden door 59% van de ondernemers genoemd (zie Tabel 1).

70% van de ondernemers die contant geld accepteert, is (zeer) tevreden over contant geld als betaalmiddel, een kwart is neutraal en een klein deel (5%) is (zeer) ontevreden. Als redenen voor deze ontevredenheid worden vooral het afstorten van contant geld genoemd, de daarbij gepaard kosten en veiligheidsrisico’s.

De 43 ondernemers die geen contant geld accepteren, noemen daarvoor vooral veiligheid, kosten en de voorkeur van klanten om te pinnen als reden. Wanneer klanten toch contant willen betalen bij deze ‘pin-only’-locatie, blijkt dat ondernemers hier verschillend mee omgaan. Een deel van deze ondernemers accepteert contant alsnog, een kleinere groep weigert. En ruim een op de drie wijkt uit naar alternatieven, zoals een betaalverzoek of betalen op rekening.

Contant geld als terugvaloptie

Contant geld blijft verder een belangrijke rol spelen als terugvaloptie bij storingen in het elektronisch betalingsverkeer. Zo vraagt 78% van de ondernemers klanten om contant te betalen wanneer pinnen niet mogelijk is. Daarnaast houdt 47% van de ondernemers bewust extra wisselgeld aan om in zulke situaties te kunnen blijven functioneren.

Dit sluit aan bij het weerbaarheidsadvies van het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer (MOB), waarin wordt benadrukt dat zowel consumenten als ondernemers zich moeten voorbereiden op situaties waarin het betalingsverkeer tijdelijk uitvalt. Zie voor meer informatie het MOB-weerbaarheidsadvies: bereid je voor op drie dagen uitval van pinnen.