Rente

Elke zes weken bekijkt de Raad van Bestuur de nieuwste cijfers om te bepalen of de rente moet worden aangepast. Hoe het beleid van de ECB precies werkt, kun je lezen op onze pagina over monetair beleid. Hieronder lees je wat rente doet in onze economie.

Wat rente is, wie de rente bepaalt en wat dat voor jou betekent

Rente heeft veel invloed op je dagelijks leven. Op je spaargeld, je hypotheek en op leningen voor bedrijven en de overheid. Maar wat is rente precies? En wie bepaalt hoe hoog die rente is?

Wat betekent rente?

Rente is een vergoeding voor het lenen of uitlenen van geld. Wie geld leent, betaalt rente. Wie geld spaart, ontvangt rente. Je kunt het zien als de prijs van geld.

• Sluit je een hypotheek af? Dan betaal je hypotheekrente.
• Leent een ondernemer geld voor een nieuwe machine? Dan betaalt die ondernemer rente.
• Zet je geld op een spaarrekening? Dan krijg je spaarrente. Je leent je geld dan uit aan de bank. 

Wie of wat bepaalt de rente?

De markt

De rente wordt voor een groot deel bepaald door vraag en aanbod.

• Is er veel spaargeld en weinig vraag naar leningen? Dan is de rente laag.
• Is er juist veel vraag naar leningen? Dan stijgt de rente.

Dat werkt net als bij andere producten. Neem bijvoorbeeld rundvlees. Het aanbod aan rundvlees neemt af, terwijl de vraag ernaar groot blijft. Het gevolg: biefstuk, hamburgers en rundergehakt zijn fors duurder geworden.

Centrale banken

Naast de markt spelen centrale banken een belangrijke rol. In Europa is dat dus de ECB, die stelt de beleidsrente vast. Dat is de rente die banken betalen als zij geld lenen van de centrale bank, of krijgen als zij geld daar stallen.

De beleidsrente geldt dus niet direct voor consumenten en bedrijven, maar heeft wel invloed op de rentes die zij betalen of ontvangen. Want als de ECB de beleidsrente verlaagt, wordt geld lenen voor banken goedkoper. Ze hoeven zelf minder rente te betalen om geld aan te trekken. Daardoor ontstaat ruimte om, bijvoorbeeld de hypotheekrente te verlagen. Mensen die een nieuwe hypotheek afsluiten, kunnen zo profiteren van lagere financieringskosten.

De beleidsrente werkt onder andere door in:

• de spaarrente
• de hypotheekrente
• de rente op leningen voor bedrijven

Let op: ook de looptijd van een lening én het risico dat banken lopen spelen mee bij het bepalen van de verschillende rentes.

Rente beïnvloedt de hele economie

De rente tot 2022 was uitzonderlijk laag. Dat had tot gevolg dat:

• Geld op spaarrekeningen bijna niets opleverde
• Hypotheken goedkoop waren
• Overheden goedkoop konden lenen om het begrotingstekort af te dekken
• Pensioenfondsen het moeilijk hadden, want ze moesten meer geld opzijzetten voor de toekomst

Vanaf 2022 veranderde dat beeld. De inflatie liep sterk op na de pandemie en door de oorlog in Oekraïne. De ECB verhoogde de rente in meerdere stappen. Geld lenen werd duurder en sparen werd weer aantrekkelijker. Hierdoor:

• krijgen spaarders meer rente
• betalen huizenkopers meer voor een nieuwe hypotheek
• zijn ondernemers duurder uit bij leningen
• betalen overheden meer rente over hun schulden
• profiteren pensioenfondsen vaak van een hogere rente

De inflatie is sindsdien aanzienlijk gedaald. Van juni 2024 tot juni 2025 verlaagde de ECB de rente in acht stappen naar 2,00%.

De ECB heeft de opdracht om de prijzen stabiel te houden, dus zodra er aanleiding is om de beleidsrente opnieuw bij te stellen, zal de ECB dat doen.