Verouderde browser

U gebruikt een verouderde browser. DNB.nl werkt het beste met:

Man plaatst zonnepaneel op dak van woning

Nederland moet veel meer doen om de klimaatdoelen te halen. De energietransitie komt onvoldoende op gang. DNB pleit voor een geleidelijke overgang naar een duurzame economie en doet aanbevelingen om de transitie te stimuleren.

Nederland loopt achter op klimaatdoelen

Onze inspanningen moeten ambitieuzer. Anders kunnen we de opwarming van de aarde niet beperken tot 2 graden, zoals afgesproken in het Klimaatakkoord van Parijs. Nederland loopt steeds meer achter op de gestelde klimaatdoelen omdat de energietransitie onvoldoende op gang komt. Denk aan de verduurzaming van onze energievoorziening, industrie, transport, landbouw en gebouwde omgeving. Dat is zorgelijk want hoe langer de transitie wordt uitgesteld, des te duurder het wordt voor onze samenleving. De kans op een schoksgewijze overgang wordt dan groter. En hierdoor ontstaat onnodig meer schade aan de economie en de financiële sector.

De klimaatdoelen van Nederland

Nederland heeft in 2015 het Klimaatakkoord van Parijs ondertekend. In de Nederlandse klimaatwet zijn de doelen vastgelegd voor de komende jaren. Zo willen we 49% minder uitstoot in 2030. In juli 2021 kwam de Europese Commissie (EC) met uitgebreide plannen om de CO2-uitstoot in 2030 met 55% terug te brengen. Dat betekent dat we er in Nederland nog een schepje bovenop moeten doen. Einddoel is dat ons land in 2050 klimaatneutraal is.

Klimaatdoelen Nederland

DNB en de energietransitie

DNB zet zich in voor financiële stabiliteit en duurzame welvaart. De klimaatverandering brengt risico’s mee voor onze economie en ons financieel stelstel. Daarom staat de klimaatverandering hoog op onze agenda. We zien de energietransitie als één van de grootste uitdagingen voor onze samenleving en economie. We verwachten dat financiële instellingen de klimaatrisico’s meenemen in hun werk. Daarnaast willen we duurzame investeringen stimuleren om de opwarming van de aarde te beperken. Daarvoor doen we onderzoeken en aanbevelingen aan het kabinet. Lees meer over de klimaatrisico’s voor de financiële sector en ons toezicht daarop.

Klimaatinvesteringen: méér en sneller

Nederland moet duurzame investeringen versnellen en opschalen om de klimaatdoelen te halen. De benodigde investeringen door bedrijven en huishoudens komen onvoldoende op gang. Zo kunnen investeerders en financiers elkaar niet goed vinden. En partijen wachten te veel op elkaar, zo blijkt uit ons onderzoek naar de financiering van de energietransitie. Om dit te doorbreken is een steviger regierol van de overheid nodig. Daarnaast pleit DNB voor andere maatregelen om de energietransitie te stimuleren. Denk aan een hogere prijs van CO2-uitstoot. En maatregelen om de knelpunten in de financiering van de transitie op te lossen.

Beprijzing CO2-uitstoot

De belangrijkste reden voor het achterblijven van groene investeringen is dat de financiële prikkel ontbreekt. Het grootste deel van deze investeringen moet komen van private partijen. Zij willen daarop rendement halen. Maar het rendement wordt ondermijnd door de lage belasting op de CO2-uitstoot. Circa 80% van de CO2-uitstoot wordt niet belast. En de bestaande belastingen zijn vaak onder de 40 euro per ton. Dit zou veel hoger moeten zijn om investeringen rendabel te maken en de klimaatdoelen te halen. DNB pleit dan ook voor een juiste beprijzing van de CO2-uitstoot. Bij voorkeur wordt dit op internationaal en Europees niveau gecoördineerd om de concurrentiepositie te beschermen en CO2-weglekeffecten te beperken. Lees meer over de CO2-beprijzing als maatregel om de energietransitie aan te zwengelen.

Knelpunten voor groene financiering

Naast de te lage CO2-beprijzing zijn er andere knelpunten in de financiering van groene investeringen. Knelpunt is dat de investeringskosten zich vaak op de (zeer) lange termijn uitbetalen, waardoor banken en investeerders worden blootgesteld aan relatief hoge liquiditeitsrisico’s. Daarbij zijn de verschillende maatstaven voor duurzaamheid/klimaatimpact niet goed vergelijkbaar. Daardoor kunnen financiële instellingen niet goed inschatten hoe duurzaam investeringen zijn. Ander knelpunt is dat het moeilijk is om het verwachte rendement van innovaties in te schatten en dat belemmert de bancaire financiering. Voor innovaties zijn ondernemers daarom aangewezen op durfkapitaal, maar dat is er in Europa weinig. Tot slot kan schaal een probleem zijn. Voor kleinschalige projecten is het voor kapitaalverschaffers vaak niet de moeite waard om een gedegen risicoanalyse te maken. 

Meer overheidsregie

DNB pleit voor meer overheidsregie om vraag en aanbod goed op elkaar af te stemmen bij de planning, financiering en aanleg van de benodigde infrastructuur. Er bestaat namelijk een kip-ei-probleem bij investeringen in infrastructuur voor energievoorziening en industrie waarbij partijen op elkaar wachten. Innovatieve duurzame investeringen zijn vaak in de startfase nog niet concurrerend. Daarom bevelen we aan dat overheden deze investeringen stimuleren via subsidies, cofinanciering en garanties. Dit soort maatregelen moeten consistent en betrouwbaar zijn, zodat investeerders voldoende zekerheid ervaren om de nodige financiering voor een langere termijn te verstrekken.

Meer aanbevelingen voor groene financiering

Knelpunten in de financiering kunnen deels ondervangen worden door een grotere rol voor institutionele beleggers, maar gebrek aan schaal is vaak een probleem. Hier ligt een potentiële rol voor de overheid om (de kosten van) bundeling en standaardisatie voor haar rekening te nemen. Daarnaast is er een grotere rol weggelegd voor private equity en investeringsfondsen die met durfkapitaal financiering verstrekken. Juist bij deze partijen kunnen ondernemers aankloppen voor investeringen in innovatieve duurzame technologieën die zich kenmerken door een hoog risicokarakter. Lees meer over ons onderzoek en onze aanbevelingen voor de financiering van de transitie: