Fors minder doorstroom via Nederland naar belastingparadijzen

Nederland is na de Verenigde Staten de grootste ontvanger van BDI ter wereld. Een belangrijk deel van deze investeringen – en het hieraan gerelateerde inkomen – verlaat Nederland echter ook weer direct, zonder waarde toe te voegen. Dit fenomeen van grote inkomende en uitgaande BDI wordt ‘doorstroom’ genoemd.

Zogeheten laagbelastende jurisdicties (LBJ) zoals de Kaaimaneilanden, de Bahama’s en Bermuda vormden de afgelopen jaren een belangrijke bestemming van deze doorstroom via Nederland. Zo stroomde in de periode 2015-2019 jaarlijks gemiddeld EUR 35 miljard van het inkomen uit buitenlandse directe investeringen  naar landen met een laag belastingtarief, ruim 14 procent van het totaalinkomen. De laatste twee jaar is er echter sprake van een trendbreuk: in 2020 en 2021 liep dit bedrag terug tot EUR 6 miljard per jaar, 3% van het totaal.

Waar de inkomensstromen naar laagbelastende jurisdicties opdrogen, gaat er relatief meer BDI-inkomen naar landen als de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en landen uit de Economische en Monetaire Unie. Hiervan mag worden verondersteld dat dit voortkomt uit meer reële investeringsactiviteiten.

Aangezien de uitstroom naar andere doorstroomlanden zoals Zwitserland, Ierland en Luxemburg niet toeneemt, lijkt het onwaarschijnlijk dat winsten via andere doorstroomjurisdicties alsnog in landen met een laag belastingtarief belanden.

Strengere wet- en regelgeving rondom belastingontwijking

Dat er minder inkomen uit buitenlandse directe investeringen via Nederland naar laagbelastende landen stroomt, hangt vermoedelijk samen met nieuwe nationale en internationale wet- en regelgeving. Zo verbieden de Ierse belastingautoriteiten sinds 2020 de zogeheten ‘Double Irish with a Dutch Sandwich’-constructie, die met name populair was onder Amerikaanse technologiebedrijven. Met deze bekende fiscale methode probeerden multinationals hun belastingdruk te minimaliseren door  winsten via Ierland en Nederland in landen met een laag belastingtarief te plaatsen.

Bovendien werd in Nederland op 1 januari 2021 de Wet bronbelasting van kracht. Deze belasting is van toepassing op rente- of royaltybetaling door een in Nederland gevestigd lichaam aan een gelieerd lichaam in een laagbelastend land. Het zijn in het bijzonder de inkomens die onder deze bronbelasting vallen die het hardst gedaald zijn. Zo lagen in 2021 de rente- en royaltybetalingen naar LBJ’s maar liefst 96 procent lager dan in 2019.

Nederland blijft wereldspeler in buitenlandse directe investeringen

Hoewel de doorstroom van inkomen naar landen met een laag belastingtarief aanzienlijk is afgenomen, blijft Nederland in het algemeen een groot doorstroomland. Cijfers van DNB tonen dat de hoeveelheid inkomende buitenlandse directe investeringen in 2021 EUR 4.700 miljard bedroeg, een stijging van EUR 200 miljard ten opzichte van 2020. Daarmee vertegenwoordigt Nederland ongeveer 10% van het mondiale totaal.

Overigens zijn niet alle inkomens uit BDI die via Nederland lopen fiscaal gedreven. Ook andere aspecten zoals een gedegen juridische infrastructuur, investeringsbescherming, de flexibiliteit van het ondernemingsrecht en de aanwezigheid van veel financieel, fiscaal of juridisch dienstverleners maken van Nederland een aantrekkelijk vestigingsland.

Meer informatie

Tabel 12.8: Transacties directe investeringen uitgesplitst naar geografie (kwartaal)

Tabel 12.16: Posities directe investeringen in Nederland, naar land

Tabel 12.21: Geografische spreiding ingaande en uitgaande BDI-inkomens