Economische groei is een maatstaf die laat zien hoe het met een land gaat. Groeit de economie, dan wordt er meer geproduceerd, verdiend en besteed. Dat heeft invloed op banen, lonen en overheidsfinanciën. Hier lees je wat economische groei is, hoe die gemeten wordt en welke factoren een rol spelen.
© ANP
We spreken van economische groei als een land in een bepaalde periode meer waarde toevoegt met de productie van goederen en diensten, dan daarvoor. Het gaat om de waarde gecorrigeerd voor inflatie, ofwel het volume. Meestal meten we dat per jaar en drukken we het uit in een groeipercentage.
Bij groei ontstaan vaak nieuwe banen en stijgen inkomens. De overheid ontvangt meer belasting en kan meer uitgeven, bijvoorbeeld aan zorg, onderwijs of defensie. Blijft groei uit, dan komen banen, overheidsfinanciën en investeringen onder druk te staan.
De belangrijkste maatstaf is het bbp (bruto binnenlands product): het totale volume van alles wat een land in een jaar produceert. Stijgt het bbp, dan groeit de economie. Daalt het bbp, dan spreken we van economische krimp. Het bbp zegt iets over de omvang van de economie, maar minder over brede welvaart, ongelijkheid of het milieu.
Het bbp kan ook worden gemeten door alle bestedingen in een land op te tellen. We hebben het dan over de uitvoer en de investeringen en consumptie van bedrijven, huishoudens en de overheid:
Nederland is een open economie. Veel bedrijven verdienen hun geld in het buitenland. Sterke uitvoer zorgt voor extra productie, banen en belastinginkomsten. Wereldhandel en internationale onzekerheid, zoals handelsspanningen, hebben daarom direct invloed op onze economische groei.
Investeringen in machines en technologie kunnen de productiviteit verhogen en innovatie stimuleren. Daardoor groeit de economie. Wanneer bedrijven minder investeren, bijvoorbeeld door onzekerheid of hoge kosten, blijft vernieuwing uit en vertraagt de groei. Ook de overheid doet investeringen, bijvoorbeeld in nieuwe wegen.
De consumptie van huishoudens is een belangrijke motor van de economie. Als mensen meer uitgeven stijgt de vraag naar goederen en diensten. Bedrijven verkopen dan meer. Bij onzekerheid of koopkrachtverlies gebeurt het omgekeerde. Ook uitgaven van de overheid, zoals aan gezondheidszorg, worden als consumptie beschouwd. Als die uitgaven stijgen dan neemt de economische groei toe.
Economische groei beïnvloedt, en wordt beïnvloed, door verschillende ontwikkelingen, ze houden verband met elkaar:
De economische groei heeft invloed op de prijzen. Als de vraag naar goederen en diensten toeneemt, kan de inflatie stijgen. De prijs van producten stijgt dan harder, de koopkracht daalt en de kosten voor bedrijven nemen toe. Dat remt consumptie en investeringen. Centrale banken streven daarom naar ongeveer 2% inflatie. Mensen blijven daarbij geld uitgeven en bedrijven durven te investeren. De economie groeit rustig door.
We onderscheiden nominale groei (inclusief inflatie) en reële groei (zonder inflatie).
De ontwikkelingen op de huizenmarkt hangen samen met de consumptie van huishoudens. Stijgende huizenprijzen kunnen consumptie stimuleren, omdat huiseigenaren zich rijker voelen. Tegelijkertijd maken hoge prijzen woningen minder betaalbaar voor starters, wat hun financiële ruimte voor consumptie beperkt. Dalende huizenprijzen leiden vaak ook tot voorzichtigheid bij huishoudens.
Hoe meer mensen werken, hoe meer er wordt verdiend en uitgegeven. Zowel hoge werkloosheid als personeelstekorten kunnen de groei remmen. Ook productiviteit telt: efficiënter werken kan groei mogelijk maken zonder extra uren te werken.
Overheidsbestedingen stimuleren de economie, wat ook de vraag naar goederen, diensten en personeel vergroot. Als het aanbod dat niet kan bijbenen kan dit ook leiden tot inflatie. Gezonde overheidsfinanciën zorgen voor stabiliteit en vertrouwen van huishoudens en bedrijven, wat gunstig is voor groei.
Onze economen volgen de belangrijke economische ontwikkelingen en berekenen vooruitzichten op de korte en middellange termijn. Deze publiceren we op verschillende momenten in het jaar.
De voor- en najaarsramingen in juni en december zijn onze officiële ramingen voor de Nederlandse economie, in het huidige jaar én de komende twee jaren.
Hiervoor gebruiken we onder meer het macro-economisch model, DELFI. Met dat model berekenen we bijvoorbeeld wat de gevolgen zijn van veranderingen in het economische beleid of de omgeving. Je kunt dit ook zelf doen. Ontdek bijvoorbeeld wat de gevolgen zijn van een hogere energieprijs of hogere lonen: Link DELFI-tool.
Voor de korte termijn gebruiken we:
31 maart 2026
Speech
‘Goede pensioenstelsels dragen bij aan inkomenszekerheid én aan een sterke, innovatieve economie in Europa.’ Dat zei Olaf Sleijpen vandaag in zijn speech op het Pensioen&Wetenschapscongres van Netspar in Den Haag.
Lees meer Sparen voor pensioen, investeren in een sterk Europa
26 maart 2026
Nieuws
De totale waarde van de export naar het Midden-Oosten* bedroeg in 2025 € 47 miljard, terwijl we voor € 21 miljard importeerden, blijkt uit nieuwe cijfers van DNB. Daarmee bedraagt de handel van Nederland met de regio minder dan 5% van de totale Nederlandse in- en uitvoer.
Lees meer Nederland financieel beperkt verbonden met Midden-Oosten
24 maart 2026
Achtergrond
Onrust in de wereld zorgt voor onzekerheid, ook in ons land. Hogere energieprijzen en verstoorde handel voelen we in ons dagelijks leven. In de Vooruitblik bij het Jaarverslag zetten we uiteen wat dit betekent voor onze economie en waarom Europese samenwerking juist nu zo belangrijk is.
Lees meer Waarom Europese samenwerking essentieel is voor onze economie
24 maart 2026
Nieuws
Door de oorlog in het Midden-Oosten kan de inflatie in Nederland flink toenemen, maar duidelijk minder dan bij de energiecrisis in 2022. De economische groei kan in een zwaar scenario behoorlijk afnemen. Dat volgt uit nieuwe berekeningen van De Nederlandsche Bank.
Lees meer Oorlog in het Midden-Oosten: impact op de Nederlandse economie