Inflatie omhoog, rente omlaag? Natuurlijk!

Inflatie is een hot topic. Ondanks een flinke daling in januari, ligt de inflatie in Nederland nog altijd rond de 3%. In het eurogebied daalde de inflatie weliswaar lange tijd, maar afgelopen maanden liep die toch weer wat op, naar 2,5% in januari. Beide percentages liggen boven het inflatiedoel van de ECB, dat ligt op 2%. 

Binnenlandse oplossing, geen Frankfurtse  

Waarom dan een renteverlaging? Allereerst: de ECB heeft een helder mandaat. Zij richt zich op de gemiddelde inflatie in het eurogebied. De Nederlandse inflatie wijkt nog altijd flink af van die in de meeste Europese landen, maar dat heeft vooral binnenlandse oorzaken. Van onze relatief sterk presterende economie, tot huurindexatie en accijnsverhogingen. Dat vraagt om binnenlandse oplossingen. 

Voor wat betreft het eurogebied is het verhaal iets ingewikkelder. De inflatie schommelt vaak van maand tot maand, en monetair beleid werkt met een vertraging door: een rentebeslissing vandaag beïnvloedt de inflatie over één of zelfs twee jaar. De ECB probeert daarom vooruit te kijken. En dus is het belangrijk fluctuerende maandcijfers in perspectief te plaatsen.  

Niet fraai, maar we wisten het 

De december- en januaricijfers waren niet fraai, maar we wisten dat ze eraan kwamen. Zo zijn energieprijzen wat opgelopen. En gingen per 1 januari een aantal belangrijke prijzen omhoog. Zo werd een populair Duits OV-kaartje veel duurder. Vanwege de omvang van de Duitse economie werkt zo’n prijsstijging door op het Europese gemiddelde, dat eventjes uit het lood werd geslagen.

Belangrijker is dat de prijsstijging in lijn was met onze voorspellingen. En dat de Europese inflatie daarom nog altijd op koers ligt om halverwege 2025 rond 2% uit te komen. Wat daaraan bijdraagt is een zwakke economie in veel Europese landen, wat een drukkend effect heeft op de inflatie. De huidige renteniveaus zijn bedoeld om de economie te laten afkoelen, maar daar is steeds minder aanleiding toe. En dus haalt de ECB geleidelijk haar voet verder van het rempedaal. De belangrijkste beleidsrente werd afgelopen week verlaagd van 3% naar 2,75%.

10 vragen, 11 antwoorden 

Of dat een moeilijk besluit was? Nee. Iedere rentevergadering wordt binnen DNB gedegen voorbereid. Daarbij proberen we zoveel mogelijk perspectieven aan boord te krijgen. Bijvoorbeeld door alle betrokken collega’s, van beleidseconomen tot directieleden, te vragen welk rentebesluit zij zouden nemen. Dat klinkt mooi, maar het is ook riskant, want als je 10 economen iets vraagt, krijg je doorgaans 11 verschillende antwoorden.

Daar was dit keer geen sprake van: er was brede consensus over de renteverlaging. Wel vonden wij het belangrijk om met het oog op toekomstige vergaderingen onze handen vrij te houden, omdat de onzekerheid wereldwijd groot is. Geen beloftes over verdere renteverlagingen dus. En we realiseren ons dat de hoge Nederlandse inflatie maakt dat een renteverlaging vraagt om een heldere uitleg. Bijvoorbeeld in een blog. 

Deutsche Gründlichkeit 

Ook bij ‘makkelijke’ besluiten gaan we niet over één nacht ijs. Een ECB-rentevergadering is altijd verdeeld over twee dagen. Op de woensdagen zijn er presentaties door hoofdeconoom Philip Lane en directeur financiële markten Isabel Schnabel van de ECB. Soms worden deze nog aangevuld met presentaties van andere ECB-medewerkers, bijvoorbeeld als er nieuwe ramingen zijn.

Alle mogelijke economische en financiële indicatoren worden besproken –  deutsche Gründlichkeit, al heb ik ook weleens iemand horen spreken over “death by powerpoint”. Desondanks is het een nuttig ritueel. Soms geven indicatoren een tegengesteld signaal. En is bijvoorbeeld het vertrouwen van huishoudens in de economie afgenomen, terwijl het bureau voor de statistiek nog robuuste groei rapporteert. 

Levendige discussies 

Verschillende bestuursleden wegen de indicatoren vaak op verschillende wijze, wat tot levendige discussies kan leiden. Op dit moment wijst alles echter dezelfde kant op. De economie vertraagt en de inflatie beweegt richting doel. Dus was het logisch de rente te verlagen, richting een “neutraal” niveau waarop de economie niet wordt gestimuleerd, maar ook niet geremd.

Blijft het zo makkelijk? Vast niet. Vooral het handelsbeleid van de Verenigde Staten is een grote onzekere factor. Handelsbelemmeringen kunnen wereldwijd de prijzen opdrijven. En dus houdt de ECB haar handen vrij. We besluiten “van vergadering tot vergadering”. Zonder beloftes over de toekomst. Het zou dus best kunnen dat de komende vergaderingen weer wat langer duren en we later dan gepland naar huis gaan.