Ons laatste nieuws direct in uw mail ontvangen?
Dat kan met de DNB Nieuwsservice.
Onrust in de wereld zorgt voor onzekerheid, ook in ons land. Hogere energieprijzen en verstoorde handel voelen we in ons dagelijks leven. In de Vooruitblik bij het Jaarverslag zetten we uiteen wat dit betekent voor onze economie en waarom Europese samenwerking juist nu zo belangrijk is. Hieronder de uitdagingen op een rij.
© Getty images
Vooropgesteld, de oorlog in het Midden-Oosten raakt de mensen in de regio hard. De economische gevolgen reiken tot ver daarbuiten. De ontwikkelingen zijn een risico, bij uitstek voor een open economie als de onze. Handelsroutes en de aanvoer van olie en gas raken verstoord. De sterk stijgende olie- en gasprijzen leiden tot hogere (transport)kosten, bedrijven stellen investeringen uit of zoeken productie dichter bij huis. Het raakt bijna alle sectoren, van industrie tot landbouw.
Hoe groot de negatieve gevolgen precies zijn voor de economische groei en de inflatie hangt af van de duur en de intensiteit van het conflict. Hoe meer landen in de regio erbij betrokken raken, des te groter de economische schade. En als de olie- en gasprijzen gedurende een lange periode hoog blijven, werkt dat door in de prijzen van veel andere producten. Dat kan weer invloed hebben op de lonen, waardoor de inflatie in Nederland en het eurogebied verder oploopt.
Onze economen hebben gekeken naar de economische impact van drie verschillende prijspaden van olie- en gas.
In alle drie de scenario’s vallen de gevolgen van de oorlog voor het besteedbaar inkomen van huishoudens minder zwaar uit dan tijdens de energiecrisis in 2022. Dat komt doordat vooral de gasprijzen toen veel harder stegen. Daarnaast gebruiken huishoudens nu minder energie en veel mensen hebben een vast energiecontract, waardoor prijsstijgingen niet meteen terug te zien zijn op de energierekening. Bovendien kunnen centrale banken de rente verhogen om de inflatie te remmen, wat niet in deze berekeningen is meegenomen.
Op dit moment lijkt het erop dat de oorlog in het Midden-Oosten nog wel even kan duren. En ook de onrust in andere delen van de wereld blijft merkbaar. Tegelijkertijd heeft Nederland zelf ook andere uitdagingen. De economie draait nu nog goed, maar er zijn structurele knelpunten die de groei afremmen: een krappe arbeidsmarkt, vergrijzing, stikstof en een overbelast stroomnet. Ook is het belangrijk dat het begrotingsbeleid op orde en de overheidsschuld beheersbaar blijft, zeker nu structureel meer geld nodig is voor uitdagingen als veiligheid en vergrijzing.
Economische groei is hard nodig om de extra uitgaven te kunnen betalen. Dat vraagt om hogere arbeidsproductiviteit: niet per se meer werken, maar meer produceren per gewerkt uur. Dat betekent: investeren in onderwijs en innovatie. Een goed functionerende Europese interne markt helpt ook.
De Europese markt telt 450 miljoen mensen. Een goudmijn voor bedrijven, zou je denken, maar bedrijven met internationale ambities lopen nog te vaak vast op een wirwar aan nationale regels. Voor supermarktlabels, diploma’s, afvalverwerking of tijdelijke inzet van personeel gelden uiteenlopende eisen. Al die verschillende regels samen vormen een stevige belemmering voor de economische groei. De Europese Centrale Bank schat zelfs dat ze hetzelfde effect hebben als een extra heffing van 67% op goederen en 95% op diensten. Het is hoog tijd om werk te maken van het verder openen van de interne markt zodat deze echt één geheel wordt en bedrijven eenvoudiger over de grens kunnen werken.
Hetzelfde gaat op voor de kapitaalmarkt. Europa heeft veel spaargeld én bedrijven met plannen om te groeien. Toch vinden ze elkaar onvoldoende. Dat komt door sterk versnipperde financiële markten: bijna elk land heeft eigen regels en faillissementsprocedures. Daardoor is investeren over de grens ingewikkeld. Een Europese Spaar- en Investeringsunie kan dit doorbreken. Zo stroomt Europees kapitaal makkelijker naar innovatieve bedrijven die het nodig hebben.
Europa moet daarnaast minder afhankelijk worden van landen buiten de EU voor energie, technologie, defensie en betalingen. De digitale euro en betaaloplossingen zoals Wero dragen daaraan bij.
Ook daarom blijft samenwerking binnen Europa essentieel. De EU heeft sterke uitgangspunten: een grote economie, hoogopgeleide bevolking, welvaart en een solide rechtsstaat. Door samen op te trekken vergroten we onze weerbaarheid én onze economische kracht. In een onzekere wereld hebben we Europa nodig, en Europa heeft Nederland nodig.
11 maart 2026
Podcast
Dag 12 van de oorlog in het Midden-Oosten. De Straat van Hormuz zit nog steeds dicht, de gas- en olieprijzen zijn gestegen, gevreesd wordt voor oplopende inflatie. Wat zijn de gevolgen voor de Nederlandse en wereldeconomie? Twee DNB-economen leggen het uit in onze podcast.
Lees meer Wat doet de oorlog in het Midden-Oosten met onze economie?
05 maart 2026
Achtergrond
Tarieven of importheffingen lijken een manier om de eigen economie te beschermen. Maar werkt dat in de praktijk ook echt zo? Hoe pakken importheffingen uit voor de economie van het land dat ze oplegt en voor de landen die ze opgelegd krijgen, en hoe moet de centrale bank hierop reageren?
Lees meer Wat betekenen tarieven voor de economie? De gevolgen van importheffingen voor prijzen, handel en groei
23 februari 2026
Speech
‘Onze rol als centrale bank is misschien bescheiden, maar we zijn vastbesloten om onze bijdrage te leveren om jullie te helpen’, zei Olaf Sleijpen afgelopen donderdag tijdens een panelbijeenkomst met studenten bij de Nationale Bank van Oekraïne in Kyiv.
Lees meer Samen met Oekraïne, voor een sterker Europa: weerbaarheid, groei en stabiliteit
11 februari 2026
Achtergrond
De ECB heeft de rente in februari opnieuw op 2% gehouden. Daarmee blijft de rente al vijf vergaderingen op rij stabiel. De ECB kiest hiervoor omdat de inflatie stabiliseert rond het doel van 2%, terwijl de economie gestaag groeit maar nog steeds met onzekerheden te maken heeft.
Lees meer Waarom de ECB de rente ongewijzigd op 2% laat
