Oorlog Midden-Oosten remt economische groei, verhoogt inflatie

Al voor de oorlog in het Midden-Oosten begon, zwakte de economische groei af, vooral door een lagere wereldhandelsgroei en een stagnerende consumptie. Waar de groei van het bruto binnenlands product in Nederland over 2025 nog 1,8% bedroeg, ramen we voor dit jaar een groei van 0,8%. Dat is ook lager dan de 1,2% die we in december raamden. De groei wordt dit jaar vooral gedreven door overheidsuitgaven.

Directeur Monetaire Zaken Bas ter Weel: “De structurele uitdagingen voor de Nederlandse economie zijn al langer bekend, maar toch komt beleid om het groeivermogen van onze economie te versterken nog te langzaam van de grond. Om de knelpunten die ons groeivermogen in de weg staan aan te pakken, is prudent en voorspelbaar overheidsbeleid nodig.”

Inflatie loopt op maar blijft lager dan vorig jaar

De inflatie in Nederland ramen we voor dit jaar nu op 2,7%. Dat is hoger dan de 2,4% die we in december raamden, maar lager dan de 3,0% inflatie in Nederland afgelopen jaar.

De huidige inflatieontwikkelingen zijn duidelijk anders dan tijdens de Russische inval in Oekraïne in 2022, toen vooral de gasprijzen enorm opliepen en de economie al oververhit was. Nu stijgen vooral de olieprijzen, wat mensen merken aan de benzinepomp, maar dat werkt minder hard door in de totale inflatie. Bovendien waren de economie en de arbeidsmarkt al aan het afkoelen en gaan huishoudens sinds 2022 zuiniger om met energie. Ook is de doorwerking van de stijgende olieprijzen minder dan bij de oliecrisis in de jaren zeventig, toen we voor energie veel meer afhankelijk waren van olie.

Wereldwijde onrust remt handelsgroei

De oorlog in het Midden-Oosten en de bredere geopolitieke spanningen remmen dit jaar de wereldhandelsgroei, waardoor ook de Nederlandse uitvoer minder groeit. De sterke vraag naar producten en diensten die gerelateerd zijn aan kunstmatige intelligentie (AI) zorgt wel voor een stimulans voor de wereldhandelsgroei, waarvan ook Nederland profiteert.

Groei trekt volgend jaar weer aan

Na de dip van dit jaar trekt de economische groei de komende jaren naar verwachting weer aan: tot 1,2% volgend jaar en 1,3% in 2028. De groei wordt dan ook breder gedragen. Naast de overheidsbestedingen dragen dan ook de uitvoer en de consumptie meer bij aan de groei dan dit jaar.

Wat als de energieprijzen langer hoog blijven

In twee scenario’s in de Voorjaarsraming laten we zien wat er gebeurt als de energieprijzen langer hoog blijven, bijvoorbeeld omdat de oorlog in het Midden-Oosten aanhoudt en de Straat van Hormuz langer dicht blijft.

In het ongunstige scenario vertraagt de economische groei licht, in het zware scenario is de daling vooral in 2027 forser. De inflatie loopt in beide scenario’s op, met het meeste effect volgend jaar in het zware scenario. Dan loopt de inflatie op naar 4,6% en dat is flink hoger dan in de raming. In de praktijk zal de ECB hierop reageren met een renteverhoging, om prijsstabiliteit te waarborgen. Dan kan de inflatie lager uitvallen dan in de scenario’s.