Aandachtspunten Thema-onderzoek Kwaliteit berekening Standaardformule

Over het onderzoek

In het eerste kwartaal van 2025 heeft DNB, voor enkele modules van de Standaardformule, intern narekeningen van gerapporteerde SCR-en verricht. Vervolgens hebben verzekeraars in het tweede kwartaal een vragenlijst ingevuld. In het derde kwartaal zijn bij vier verzekeraars ‘deep-dives’ (interviews op locatie) uitgevoerd, om het sectorbrede beeld verder te verdiepen. In het vierde kwartaal zijn de eerste beelden vanuit het thema-onderzoek teruggekoppeld aan de sector, tijdens de Verzekeringsmiddag op 13 november 2025.

Technische documentatie, validatie en methodologie

Verzekeraars lijken over het algemeen voldoende aandacht te hebben voor het beheersen van de rekenkundige juistheid van hun Standaardformule SCR-berekening. Ook beoordelen verzekeraars meestal de plausibiliteit van bewegingen tussen rapportageperioden (movement-analyse). Wel vragen de volgende onderdelen om aandacht:

• Schriftelijke onderbouwing inhoudelijke keuzes: Een aandachtspunt is de schriftelijke onderbouwing van inhoudelijke keuzes in de berekening, o.b.v. de wettelijke voorschriften. Zowel de onderbouwing en documentatie van de gemaakte keuzes door de eerste lijn als de validatie hiervan door de tweede lijn, behoeft soms meer aandacht. Hierbij geldt dat adequate documentatie door de eerste lijn een randvoorwaarde is, om een goede beoordeling door tweede lijn mogelijk te maken.

• Validatie tweede lijn: Voor de validatie is belangrijk dat de tweede lijn niet alleen kijkt naar de rekenkundige juistheid, en naar de plausibiliteit van bewegingen tussen rapportageperioden (movement-analyse). Systematische inhoudelijke fouten worden daarmee doorgaans niet gedetecteerd. Aanvullend dient ook (periodiek en proportioneel) diepgaandere validatie van inhoudelijke keuzes plaats te vinden.

• Vereenvoudigingen: Verder is geconstateerd dat verzekeraars geregeld (impliciet) vereenvoudigingen toepassen in de berekening van de Standaardformule SCR, zonder dit te onderbouwen. Vereenvoudigingen zijn alleen toegestaan als de door SII RL artikel 109 (Vereenvoudigingen in de standaardformule) en GV artikel 88 (Evenredigheid) vereiste beoordeling is uitgevoerd en vastgelegd. Deze beoordeling, waarin dient te worden vastgesteld dat de vereenvoudigde berekening niet leidt tot een materieel lagere SCR, werd vaak niet aangetroffen.

• SCR vervalrisico: Een specifieke vereenvoudiging die vaak werd aangetroffen bij levensverzekeraars is het niet doorrekenen van de SCR voor vervalrisico op het niveau van individuele polissen, maar op een minder granulair niveau (bijv. homogene risicogroepen). Ook hier geldt dat de vereiste beoordeling dat de vereenvoudigde berekening niet leidt tot een materieel lagere SCR, vaak niet werd aangetroffen. DNB zal hierover met relevante verzekeraars contact opnemen.

• Callable bonds: Tot slot constateert DNB dat de meeste verzekeraars die investeren in vervroegd aflosbare obligaties of leningen (callable bonds), ervan uitgaan dat dergelijke instrumenten worden afgelost op de eerst mogelijke aflossingsdatum. Deze aanname resulteert in een lagere duratie en daarmee een lagere risicofactor voor het spreadrisico, dan wanneer wordt uitgegaan van ander aflossingsgedrag. Het is op dit moment nog onduidelijk voor DNB of en hoe verzekeraars deze aanname hebben onderbouwd, en waarom dit een prudente aanname zou zijn passend voor gestresste omstandigheden, zoals vereist door Guideline 2 van de (recent herziene) ‘EIOPA Guidelines on the treatment of market and counterparty risk exposures in the standard formula’: “when determining the duration of bonds and loans, … undertakings … should take into account options granted to the issuers of the bonds. The determination of the duration of such bonds and loans should be based on prudent assumptions that reflect stressed conditions”. DNB zal hierover met relevante verzekeraars contact opnemen.

Beheersmaatregelen, uitbesteding en datakwaliteit

Ook in operationele zin lijkt het proces rondom de Standaardformule SCR-berekening over het algemeen beheerst. Wel vragen de volgende onderdelen om aandacht:

• Operationele beheersmaatregelen: Uit de deep dives komt naar voren dat met name voor SCR-inputmodellen de inrichting van logische toegangsbeveiliging, wijzigingenbeheer en versiebeheer veelal een punt van aandacht is. Ongeautoriseerde toegang tot of ongecontroleerde wijziging van een SCR-inputmodel verhoogt het risico op een foutieve SCR-berekening. Opvolging van dit aandachtspunt behoeft - indien van toepassing - blijvende aandacht.

• Uitbestede diensten: Meerdere instellingen maken voor de SCR-berekening gebruik van modellen en/of dataleveringen van derde partijen. De assurance op deze uitbestedingen wordt in een aantal gevallen verkregen via onafhankelijke assurance-rapportages, schaduwberekeningen en/of datavalidaties. DNB benadrukt het belang van het verkrijgen van adequate assurance indien gebruik wordt gemaakt van modellen en/of dataleveringen van derde partijen.

• Auditwerkzaamheden: Datakwaliteit, modelvalidatie en de werking van sleutelfuncties maken veelal onderdeel uit van het audituniversum van verzekeraars. Meerdere aspecten van de SCR-berekening worden langs deze weg - in meerdere of mindere mate - geadresseerd. Een integrale benadering van de SCR-berekening als auditobject ontbreekt echter in veel gevallen. Een mogelijk gevolg is dat er onvoldoende assurance wordt verkregen. DNB verwacht dat verzekeraars hier in hun auditplanning kritisch naar kijken.

• Datakwaliteit: Het verbeteren van datakwaliteit wordt door meerdere verzekeraars opgepakt door op gestructureerde wijze de route van data vast te leggen. Van bronsysteem tot SCR-rekentool inclusief tussentijdse bewerkingen (data lineage), het formuleren van kritische dataelementen alsmede het opstellen van dataleveringsovereenkomsten met dataleveranciers. DNB benadrukt het belang voor alle verzekeraars om het verbeteren van datakwaliteit continu te borgen en systematisch verbeteringen door te voeren.

Vervolgstappen

DNB roept verzekeraars op om na te gaan of er gelet op de aandachtspunten uit het thema-onderzoek, ruimte voor verbetering is in de beheersing van hun eigen SF SCR-berekening. DNB zal n.a.v. dit thema onderzoek met een aantal verzekeraars nog bilateraal contact opnemen over enkele aspecten van hun SCR-berekening. Tot slot zal DNB nader stilstaan bij de uitkomsten van het thema-onderzoek, tijdens de aankomende Actuarismiddag op 1 april 2026.