Waarom een robuuste internationale rol van de euro juist nu belangrijk is

Achtergrond

In een turbulente wereld is het belangrijk dat Europa zich wapent tegen geopolitieke schokken. Dat geldt niet alleen voor energie, handelsstromen of technologie, maar ook op financiële markten. Om ervoor te zorgen dat monetair beleid ook onder zulke omstandigheden goed blijft doorwerken, versoepelt de ECB de toegang tot euroliquiditeit voor buitenlandse centrale banken. Dit draagt ook bij aan internationaal gebruik van de euro.

Gepubliceerd: 18 februari 2026

Waarom neemt de aandacht voor de internationale rol van de euro toe?

Door toenemende geopolitieke spanningen denken banken, bedrijven en overheden opnieuw na over het gebruik van buitenlandse valuta. Met name de Amerikaanse dollar, de meest gebruikte internationale munt, staat vaker ter discussie door beleidsonzekerheid, sancties en volatiliteit op financiële marken.

In deze context komt ook de euro nadrukkelijk in beeld. Deze munt wordt buiten Europa al veel gebruikt voor internationale betalingen, het bepalen van prijzen voor internationale transacties, het aanhouden van tegoeden, en het verstrekken van krediet of schuldinstrumenten.

Wat zijn voor- en nadelen van een grote internationale rol van de euro?

Een grotere internationale rol van de euro heeft een aantal voordelen. Europese bedrijven en overheden kunnen zich bijvoorbeeld goedkoper financieren als internationale beleggers graag eurobeleggingen of euro-obligaties aanhouden.

Wanneer meer goederen die het eurogebied importeert worden afgerekend in euro’s, voelen we bovendien minder van schommelende wisselkoersen. Ook maakt meer gebruik van de euro in internationale betalingen en op financiële markten ons minder afhankelijk van buitenlandse dienstverleners en minder kwetsbaar voor buitenlandse marktonrust of geopolitieke inmenging.

Daartegenover staan ook nadelen: meer vraag naar euro’s kan de wisselkoers opdrijven, waardoor Europese diensten en goederen duurder worden voor het buitenland. Daarnaast zorgt meer buitenlands gebruik van de euro voor diepere financiële verwevenheid met andere regio's, waardoor externe schokken sneller doorwerken in Europa.

Welke dominante valuta zijn er geweest?

Grote verschuivingen in valutagebruik zijn zeldzaam en volgden in het verleden na ingrijpende geopolitieke en economische veranderingen, zoals oorlogen of financiële crises.

Waar ooit de gulden een dominante rol speelde, was tot aan de Eerste Wereldoorlog de Britse pond de dominante valuta. Sinds de Tweede Wereldoorlog is de Amerikaanse dollar onbetwist de dominante munt, met sinds de invoering in 1999 de euro als solide nummer twee.

Het gebruik van de euro nam in de vroege jaren 2000 toe richting een marktaandeel rond 24%, daalde na de financiële crisis en de eurocrisis, en schommelt sindsdien rond de 20% (figuur 1).

Hoe staat het nu met de internationale rol van de euro?

Ondanks de grote mondiale gebeurtenissen van de afgelopen jaren – zoals de pandemie, de Russische inval in Oekraïne en de daaruit resulterende hoge inflatie – is de internationale rol van de euro opvallend stabiel gebleven.

Het gebruik van de Amerikaanse dollar daarentegen is in diezelfde periode verder afgenomen (figuur 2). Dit heeft vooral geleid tot een iets grotere rol voor kleinere valuta, zoals de Japanse yen (6% voor valutareserves in 2024) en de Britse pond (5%). De Chinese renminbi blijft met een marktaandeel van 2% nog achter.

Wat beïnvloedt de keuze voor een valuta?

Het internationale gebruik van een valuta hangt samen met factoren zoals de omvang van de economie, de kwaliteit van instituties, de diepte en stabiliteit van het financiële stelsel, en de toegankelijkheid van haar (financiële) markten.

Buitenlandse partijen moeten niet alleen toegang hebben tot een munt, maar er ook vertrouwen in hebben en goede redenen hebben om deze aan te houden of te gebruiken. Handel, investeringskansen en stabiliteit spelen daarbij een belangrijke rol.

Een grote internationale rol weerspiegelt dan ook het wereldwijde vertrouwen in de munt en de onderliggende Europese instituties.

Gewoonten en netwerkeffecten versterken dit proces: hoe meer een munt al wordt gebruikt, hoe aantrekkelijker hij wordt voor nieuwe gebruikers. Net als de zelfversterkende groei die we ook bij talen (denk aan Engels als wereldtaal) of sociale media zien.

Welke rol spelen hervormingen en Europese integratie?

De euro wordt internationaal aantrekkelijker naarmate het buitenland meer vertrouwen heeft in Europa en de euro. Stabiel beleid en sterke instituties zijn hiervoor cruciaal.

Hervormingen die de Europese groeipotentieel versterken, financiële markten verdiepen en meer liquide maken, en zorgen voor een stabiel bankwezen maken de euro eveneens aantrekkelijker. Voorbeelden hiervan zijn initiatieven om de Europese interne markt te versterken en het streven van de Europese Commissie naar de Spaar en Investeringsunie. Dit zijn voorstellen om het makkelijker te maken om euro-financiering op te halen op kapitaalmarkten, om daarmee ook investeringen in strategische sectoren zoals R&D, energie en digitale infrastructuur aan te wakkeren.

Hoe draagt de ECB en het Eurosysteem bij?

De ECB streeft niet expliciet naar een grotere internationale rol van de euro, maar ze levert er wel een bijdrage aan. Door te zorgen voor prijsstabiliteit kunnen internationale partijen erop rekenen dat eurobezittingen hun waarde behouden.

Daarnaast heeft de ECB met andere centrale banken afspraken gemaakt om in tijden van marktonrust elkaars valuta aan elkaar uit te lenen — zogenaamde swap- en repolijnen.

Tijdens perioden van financiële onrust, zoals tijdens de financiële crisis van 2008, kunnen Europese commerciële banken moeite hebben met het verkrijgen van andere valuta, zoals de Amerikaanse dollar. In dit soort gevallen kan de ECB Amerikaanse dollars lenen van de Federal Reserve, in ruil voor euro’s, en deze doorlenen aan Europese banken tegen euro-onderpand. Hierdoor kunnen commerciële banken blijven voldoen aan verplichtingen in andere valuta, ook als markten tijdelijk vastlopen.

Waarom geeft de ECB meer toegang tot euro’s aan buitenlandse centrale banken?

Andere centrale banken, vooral die in Europese buurlanden of met nauwe economische banden met Europa, kunnen tijdens spanningen juist extra behoefte hebben aan euro’s.

Daarom biedt de ECB een faciliteit aan waarmee zij tijdelijk euro's kan uitlenen tegen euro-onderpand: EUREP. Dit helpt voorkomen dat een tekort aan euro’s in het buitenland leidt tot extra onrust die kan overslaan op de Europese financiële markten en de werking van ons monetaire beleid kan verstoren.

Zoals ook door ECB-president Christine Lagarde toegelicht op de Veiligheidsconferentie van München, is deze faciliteit recent uitgebreid en permanent gemaakt. Hiermee helpt de ECB de stabiliteit van financiële markten te versterken in een wereld waarin zulke verstoringen vaker kunnen voorkomen.

Hoe werkt deze faciliteit en hoe worden de risico’s beperkt?

De nieuwe faciliteit biedt vanaf het derde kwartaal van dit jaar in principe structurele toegang aan alle buitenlandse centrale banken, om tegen goed euro-onderpand tijdelijk euro’s te lenen.

Hiermee draagt EUREP bij aan zekerheid en vertrouwen voor buitenlandse gebruikers van de euro, in goede en slechte tijden. Dit maakt het voor partijen buiten Europa aantrekkelijker om in goede tijden meer gebruik te maken van de euro.

Tegelijkertijd blijft de ECB gecommitteerd aan het functioneren van de private markt in normale periodes. De EUREP-leningen zijn van korte duur, gedekt met onderpand van hoge kwaliteit en worden verstrekt tegen rentes die onder normale omstandigheden niet aantrekkelijk zijn. Zo blijven de risico's voor het Eurosysteem beperkt en wordt misbruik voorkomen. Wel zorgen ze ervoor dat betalingen en handel in euro’s ook onder moeilijke omstandigheden kunnen doorgaan.