Verzekeraars en AI: DNB deelt nieuwste inzichten

Nadat informatie is ontvangen middels de sectorbrede uitvraag, is een aantal vervolgonderzoeken uitgevoerd bij enkele verzekeraars. In dit artikel delen we de resultaten van het onderzoek met betrekking tot de toepassing van AI in de sector en de wijze hoe bijbehorende risico’s worden beheerst. We merken op dat de Nederlandse verzekeringssector in toenemende mate gebruik maakt van AI. Het gebruik van hoog-risicotoepassingen blijft vooralsnog beperkt. Wat betreft de governance valt op dat het merendeel van de verzekeraars aandacht heeft voor de relevante principes, maar dat de inbedding hiervan in de governance nog in ontwikkeling is.  

Gebruik van AI door verzekeraars

Uit de uitvraag komt naar voren dat alle grote verzekeraars (Impactklasse 3) van mening zijn dat het investeren in AI belangrijk is voor het toekomstig verdienmodel op de korte termijn. Deze grote verzekeraars hebben ook structureel capaciteit beschikbaar voor het onderzoeken van de mogelijkheden van AI, het uitvoeren van pilots en het uiteindelijk in productie brengen van AI-toepassingen die relevant zijn voor de eigen organisatie.

Voor de middelgrote verzekeraars (Impactklasse 2) geldt dat 40% aangeeft dat investeringen in AI van belang zijn voor het toekomstig verdienmodel en dat bij de helft van deze verzekeraars structureel capaciteit beschikbaar is.

Bij de kleinere verzekeraars (Impactklasse 1) valt op dat slechts 39% van deze verzekeraars structureel capaciteit beschikbaar heeft voor het onderzoeken van de mogelijkheden van AI, het uitvoeren van pilots en het in productie brengen, terwijl 55% van deze verzekeraars aangeeft dat het investeren in AI van belang is voor het toekomstig verdienmodel.

Grotere verschillen zijn zichtbaar in de mate waarin AI-toepassingen worden gebruikt in de Nederlandse verzekeringssector. Bijna 80% van de grote en middelgrote verzekeraars had begin 2025 één of meerdere AI-toepassingen in gebruik in de reguliere bedrijfsprocessen. Dit in tegenstelling tot de kleinere verzekeraars, waar dit percentage slechts 21% betrof. AI-toepassingen worden in de Nederlandse verzekeringssector met name ingezet om de efficiëntie van interne bedrijfsprocessen te verhogen en de klantervaring te verbeteren.

Een groot deel van de AI-toepassingen die gebruikt worden, zijn door de verzekeraars ontwikkeld. Daarnaast wordt circa 21% van de toepassingen afgenomen van derde partijen.

AI governance

EIOPA heeft de volgende principes gepubliceerd voor het gebruik van AI door verzekeraars:

-      Data governance and record keeping

-      Fairness and non-discrimination

-      Human oversight

-      Proportionality

-      Robustness and performance

-      Transparency and explainability

Iets meer dan 70% van de verzekeraars heeft aangegeven in de AI governance rekening te houden met deze principes. Deze principes kwamen ook terug in de beleidsstukken die DNB in de vervolgonderzoeken heeft onderzocht. In de uitvraag geeft het merendeel van de verzekeraars aan rekening te houden met de impact van AI op het intern risicomanagement en de governance die (aanvullend) ingericht moet worden naar aanleiding van het toenemend gebruik van AI-toepassingen in reguliere bedrijfsprocessen. Op basis van het vervolgonderzoek is echter gebleken dat niet altijd sprake is van een volledige vastlegging van de uitgevoerde stappen, de gemaakte besluiten en de partijen die hierbij betrokken waren. Ook is gebleken dat de verzekeraars niet altijd voldoende waarborgen hebben ingericht om te kunnen monitoren of de AI-toepassingen na ingebruikname voldoen aan het doel dat is gesteld en de hierbij behorende prestaties.

DNB verwacht dat verzekeraars voorafgaand aan de ingebruikname van AI-toepassingen, die kunnen leiden tot nieuwe of toenemende prudentiële risico’s, zorgen voor een gedegen vastlegging, zodat herleidbaar is welke keuzes zijn gemaakt bij de ontwikkeling van de toepassingen. Ook verwacht DNB dat verzekeraars na ingebruikname van deze AI-toepassingen met een passende frequentie blijven monitoren of de toepassingen voldoen aan de minimale vereisten en aan het doel wat gesteld is voor deze toepassingen.

Voorbereiding AI Act

De AI Act brengt aanvullende eisen met zich mee voor het gebruik van AI, met name voor het gebruik hoog-risicotoepassingen. In de verzekeringssector zijn AI-toepassingen die worden gebruikt voor risicobeoordeling en premiebepaling voor levens- en zorgverzekeringen aangemerkt als hoog risico. Hiervoor gelden vanaf 2 augustus 2026 aanvullende eisen met betrekking tot de documentatie, het gebruik van data, transparantie, menselijk toezicht, risicomanagement en monitoring en het registreren van deze AI-toepassingen. Het is nog onbekend wat de impact zal zijn van het voorstel dat door de Europese Commissie is gedaan met betrekking tot het verschuiven van tijdslijnen. In de Nederlandse verzekeringssector is het gebruik van hoog-risicotoepassingen, evenals het draaien van pilots hiervoor, nog zeer beperkt. 

Vervolgstappen

DNB blijft ook in 2026 aandacht houden voor het gebruik van AI in de verzekeringssector, de beheersing van de risico’s en, indien DNB wordt aangewezen als toezichthouder op de AI Act, compliance met de AI Act. Daarom zal ook in 2026 in de sector brede uitvraag informatie worden ingewonnen over de manier waarop AI wordt gebruikt in de bedrijfsprocessen en de beheersing van risico’s. Afhankelijk van de resultaten wordt in de tweede helft van 2026 diepgaander onderzoek gedaan.