Waarom een avondje uit een stuk duurder is geworden

Dat alles duurder is geworden, van boodschappen tot benzine, is inmiddels bekend. Maar de oorzaken achter de hogere prijzen van bijvoorbeeld de kapper, een kaartje voor een pretpark of een pak koffie, zijn totaal verschillend. Het kan bijvoorbeeld komen door schaarste, hogere belasting of geopolitieke ontwikkelingen. Een aantal van deze mogelijkheden bespreken we in een serie artikelen. In deel 1 hebben we het gehad over misoogsten die leiden tot dure koffie, cacao en olijfolie. In dit tweede deel van de serie duiken we in de wereld van cafés, restaurants en hotels.

Wat drijft die hogere rekening? Voor die stijging is niet maar één oorzaak aan te wijzen, er zijn verschillende redenen: hogere lonen, tekort aan personeel, hogere energiekosten en duurdere grondstoffen. En, misschien niet zo voor de hand liggend, ook het aantal vrije dagen in een maand en het gedrag van consumenten zijn bepalend.

Personeel is schaars én duurder

Horeca- en recreatiebedrijven hebben veel personeel nodig. Om de gevolgen van de hoge inflatie te verzachten, zijn de afgelopen jaren de lonen in ons land gemiddeld sterk gestegen. Dus dat doet de loonkosten al oplopen.  Daarnaast kampen net als veel andere bedrijfstakken ook horecaondernemingen met een tekort aan personeel. Werkgevers zijn hierdoor bereid meer loon te betalen om zo voldoende mensen aan te trekken. Deze hogere salarissen maken een groot deel uit van de totale bedrijfskosten en ze worden, voor een deel of helemaal, doorberekend aan de klant. Overigens is er nog een bijeffect van de arbeidskrapte: minder personeel betekent soms ook kortere openingstijden of minder tafels, én dus minder omzetmomenten. Dat scheelt ook inkomsten voor de ondernemer. Je ziet het allemaal (deels terug) op de rekening.

Grondstoffen, huur en energie zijn duurder geworden

Energie is ook een aanzienlijke kostenpost voor hotels, cafés en restaurants. Ze verbruiken veel energie – denk aan keukenapparatuur, verwarming of terraskachels. Hun energierekening is flink gestegen. Daarnaast zijn prijzen van ingrediënten zoals olie, koffie, cacao de afgelopen jaren omhoog geschoten, zie het vorige artikel over inflatie door schaarste. Leveranciers berekenen die hogere prijzen door aan cafés en restaurants. En dan is er nog de huur. Die is de afgelopen jaren ook flink gestegen en ook dit wordt deels doorberekend in de prijzen. Tel deze hogere kosten bij elkaar op en je snapt waarom je meer betaalt voor een cappuccino op het terras.

De kalender telt ook mee

In april zagen we een opvallende piek in de diensteninflatie. Daaronder vallen onder meer de prijzen van hotelovernachtingen. Waarom was dat inflatiecijfer zo gestegen? Omdat Pasen en de meivakantie dit jaar grotendeels in april vielen en vorig jaar niet. Meer vrije dagen in de maand, betekent meer vraag naar bijvoorbeeld vliegtickets en hotelovernachtingen. Hierdoor konden de prijzen omhoog. 
Het inflatiecijfer wordt berekend door de prijzen te vergelijken met dezelfde periode een jaar ervoor. De vrije dagen zorgden voor tijdelijk hogere prijzen van tickets en overnachtingen. Die prijsstijgingen zagen we terug in het inflatiecijfer van april.

We blijven toch (uit)gaan

Niet iedereen kan het zich veroorloven, maar ondanks de hogere kosten blijven veel mensen het leuk vinden om uit eten te gaan, een festival te bezoeken of een weekendje weg te boeken. Neem festivals, deze zijn vaak helemaal uitverkocht, ook al betalen we veel meer voor een kaartje. Veel mensen met een baan hebben inmiddels een hoger loon gekregen en kunnen een relatief groot deel uitgeven aan uitjes. Iedereen weet: als de vraag hoog is en het aanbod beperkt dan gaan de prijzen omhoog.

Gezelligheid is onbetaalbaar

Een drankje op het terras of een nachtje weg is duurder geworden door een mix van factoren: hogere lonen, duurdere energie, stijgende grondstofprijzen en personeelstekorten. Of we hierdoor minder uitgaan? Dat lijkt tot nu toe niet het geval: gezelligheid blijkt ook in dure tijden belangrijk voor mensen, mits ze het kunnen betalen.