Arbeidsmarkt

Volgens de meest recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) waren er eind 2025 97 vacatures per 100 werklozen. Dat is veel minder dan de piek van 142 in het voorjaar van 2022, maar ruim boven een langjarig gemiddelde voor de coronapandemie (32 vacatures per 100 werklozen). Uit een CBS-enquête onder werkgevers blijkt dat de grootste personeelstekorten blijven bestaan in de transportsector en zakelijke dienstverlening zoals beveiliging, schoonmaak en uitzendbranche. Daar ervaart vaak meer dan de helft van de bedrijven belemmeringen door tekorten aan personeel.

Waarom is het zo lastig om aan personeel te komen?

Een belangrijke factor is dat een groot deel van de mensen in Nederland die kunnen en willen werken, dat al doet. De arbeidsparticipatie in Nederland is hoog in vergelijking met andere landen in Europa. Eind 2025 lag het percentage mensen  tussen de 15 en 74 jaar dat werkt of actief op zoek is naar werk, op ruim 76%, een nieuw record. Bij mensen tussen de 25 en 65 jaar is zelfs zo'n 90% actief op de arbeidsmarkt. Er zijn dus relatief weinig mensen die momenteel niet werken en direct beschikbaar zijn om een openstaande vacature te vullen. Daarnaast speelt de vergrijzing van de bevolking een rol. Een steeds groter deel van de bevolking bereikt de pensioenleeftijd, terwijl er relatief minder jongere mensen bijkomen die  kunnen werken. De vergrijzing zorgt ervoor dat de groei van het potentiële arbeidsaanbod afneemt.

Rem op economische groei

De aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt heeft verschillende gevolgen voor de economie. Bedrijven en organisaties hebben moeite om hun werkzaamheden uit te voeren, wat kan leiden tot langere wachttijden (zorg) of vertragingen (bouw, installatie warmtepompen of zonnepanelen). De krapte kan ook een rem zetten op de economische groei, doordat bedrijven hun productie niet kunnen uitbreiden. Werknemers in een krappe markt hebben vaak een sterkere onderhandelingspositie, wat kan leiden tot hogere lonen. 

Niet één simpele oplossing

Het aantal werkenden of gewerkte uren kunnen we niet makkelijk uitbreiden, maar we kunnen wel proberen de vraag naar personeel te verminderen, bijvoorbeeld door efficiënter te werken, de productiviteit te verhogen of bepaalde taken niet meer uit te voeren. Investeringen in technologie, innovatie, en de ontwikkeling van kennis en vaardigheden van werknemers zijn hierbij essentieel. Ook het slimmer organiseren van werkprocessen en de inzet van technologische vernieuwingen zoals kunstmatige intelligentie (AI) en robots kunnen helpen om taken anders uit te voeren en zo de behoefte aan extra personeel te verminderen.