Beleggingen - Pensioenfondsen

Beleggingscyclus

De hierna opgenomen beschrijving van de beleggingscyclus sluit aan op de beschrijving van de guidance normenkader beleggingskennis die DNB heeft uitgebracht over het kennisniveau van bestuurders over beleggen. Die guidance kunt u hier nalezen.

Een pensioenfonds stelt, op grond van artikel 13a, lid 5 Besluit financieel toetsingskader (Besluit FTK), een beleggingscyclus vast op grond waarvan het strategische beleggingsbeleid, het beleggingsplan en de uitvoering periodiek worden geëvalueerd en beoordeeld.

DNB verwacht van een pensioenfonds dat het de volgende vijf stappen in een beleggingscyclus adresseert en vastlegt:

I. STAPPEN VAN DE BELEGGINGSCYCLUS

Stap 1 Vaststellen doelstellingen en beleidsuitgangspunten, waaronder risicohouding

Een pensioenfonds formuleert op grond van artikel 102a Pensioenwet (Pw) doelstellingen en beleidsuitgangspunten, waaronder een risicohouding. De beleidsuitgangspunten bevatten onder anderen de beleggingsbeginselen van het pensioenfonds.

Het pensioenfonds legt op grond van artikel 102a, lid 1 Pw na overleg met de fondsorganen de beleidsuitgangspunten en doelstellingen, waaronder de risicohouding vast. De beleidsuitgangspunten en doelstellingen, waaronder de risicohouding zijn een uitgangspunt voor vaststelling van het strategisch beleggingsbeleid in stap 2 van de cyclus.

Voor meer informatie over de (vaststelling van de) risicohouding onder de Wtp, zie de volgende beleidsuitingen:

Stap 2 Strategisch beleggingsbeleid en beleggingsplan

Een pensioenfonds stelt, op grond van artikel 13a, lid 1 Besluit FTK, voor de langere termijn een strategisch beleggingsbeleid vast dat aansluit bij de doelstellingen en beleidsuitgangspunten, waaronder de risicohouding, van het pensioenfonds en is gebaseerd op gedegen onderzoek.

Het strategisch beleggingsbeleid wordt in een beleggingsplan uitgewerkt. In het beleggingsplan neemt het fonds concrete en gedetailleerde richtniveaus en bandbreedtes per beleggingscategorie op.
Zowel stap 1 als stap 2 zijn gebaseerd op gedegen onderzoek dat zowel kwalitatief als kwantitatief van aard is.

Herstelsituatie
In geval van een herstelsituatie is aanpassing van het risicoprofiel aan bepaalde voorwaarden verbonden (artikel 16, lid 4 Besluit FTK).

Meer informatie:

‘Prudent person’ beginsel
Een pensioenfonds voert een beleggingsbeleid dat in overeenstemming is met de prudent-person regel en met name gebaseerd is op de in artikel 135 Pensioenwet en artikel 13 Besluit FTK geformuleerde uitgangspunten. Op grond van de prudent person regel in artikel 135 Pensioenwet moeten pensioenfondsen beleggen in het belang van aanspraak- en pensioengerechtigden.

Er is sprake van een open norm. De verantwoordelijkheid om een beleggingsbeleid te voeren in overeenstemming met het prudent person beginsel ligt bij het pensioenfonds.

Meer informatie:

Overig
Meer informatie:

Stap 3: Implementatie en uitbesteding

Bij het onderdeel ‘Implementatie en uitbesteding’ van de beleggingscyclus wordt – via een beleggingsplan - op productniveau invulling gegeven aan de beleggingsportefeuille. Ook richt een pensioenfonds de rapportages in die nodig zijn voor de fase ‘Monitoring en uitvoering’ en stelt de evaluatiecriteria op.

Uitbesteding
In het geval van uitbesteding van vermogensbeheer, geldt dat op basis van artikel 34 Pw en artikel 13 en 14 Besluit uitvoering Pw en Wvb de opdracht die het pensioenfonds geeft aan de vermogensbeheerder (het beleggingsmandaat) dient aan te sluiten op het strategische beleggingsbeleid en het beleggingsplan. Een sluitende set afspraken en richtlijnen is nodig tussen pensioenfonds en vermogensbeheerder om de opdracht te begrenzen in aansluiting op het vastgestelde beleid.

Daarnaast moeten pensioenfondsen vooraf een concrete kwalitatieve en kwantitatieve selectie- en beoordelingsprocedure vastleggen voor externe vermogensbeheerders met concrete prestatie-indicatoren.

Hiermee voorkomt het pensioenfonds dat de vermogensbeheerder in de uitvoering van zijn mandaat meer risico’s neemt dan het pensioenfonds beoogt.

Meer informatie over uitbesteding en uitbesteding vermogensbeheer:

Stap 4 Monitoring en uitvoering

Bij de fase ‘Monitoring en uitvoering’ worden de rapportages over de uitvoering van het beleggingsplan gemonitord door het pensioenfonds. Hierbij wordt van een pensioenfonds verwacht dat de rapportages onder meer adequaat inzicht geven in beheersing van de risico’s.

Stap 5 Evaluatie en bijsturen

In de laatste stap ‘Evaluatie en bijsturen’ vindt op grond van artikel 13a Besluit FTK periodiek een evaluatie en herbeoordeling plaats van het strategisch beleggingsbeleid, beleggingsplan en de uitvoering (waaronder de uitbesteding aan vermogensbeheerders).

Bij de evaluatie wordt ook beoordeeld of de betreffende vermogensbeheerder nog steeds binnen de beleggingsportefeuille past. Verder zijn de volgende onderwerpen relevant voor de evaluatie van vermogensbeheerders:

• de KPI’s en KRI’s per asset class en vermogensbeheerder zijn vastgelegd (methodiek);
• de criteria voor het ontslaan van een vermogensbeheerder zijn vastgelegd;
• de review resulteert in een rapportage die inzicht geeft in de gehanteerde methodiek;
• de uitkomst van een review is een oordeel over de vermogensbeheerder (behouden, watchlist, ontslaan).

II RISICOMANAGEMENT

In iedere fase van de cyclus geeft een pensioenfonds adequaat invulling aan de regels voor beheerste en integere bedrijfsvoering. Onderdeel daarvan is een risicobeheerfunctie en een sleutelfunctiehouder risicomanagement die proportioneel, adequaat en onafhankelijk is ingericht. Voor de geschiktheidseisen die aan een sleutelfunctiehouder risicobeheerfunctie worden gesteld, heeft DNB een Q&A gepubliceerd. Q&A kunt u hier lezen.

Proportionaliteit

Bij de vormgeving van het risicobeheer is sprake van een balans tussen enerzijds de aard, omvang en complexiteit van de beleggingsportefeuille en anderzijds de aanwezige kennis en ervaring in het pensioenfonds en het risicobeheer van het pensioenfonds. Het pensioenfonds waarborgt een zorgvuldig en transparant besluitvormingsproces.

Adequaat en onafhankelijk risicobeheer

Een adequaat en onafhankelijk risicobeheer (artikel 18 en 18a Besluit FTK) betekent dat het pensioenfonds:

• in staat is om –onder meer- zelfstandig een oordeel te vormen over de materiële risico’s bij (de uitvoering van) het beleggingsbeleid; en
• schriftelijk beleid vaststelt en uitvoert ten aanzien van de te lopen risico’s bij uitvoering van het beleggingsbeleid.

Eigen risicobeoordeling

Pensioenfondsen voeren ten minste iedere drie jaar een eigenrisicobeoordeling uit (artikel 18b Besluit FTK).

Klimaat- en milieurisico’s

Zie de Gids voor de beheersing van klimaat- en milieurisico’s voor aandachtspunten voor de beheersing van klimaat- milieurisico's door pensioenfondsen, o.a. in relatie tot het beleggingsbeleid.